Wat is een atmosferische rivier?
Atmosferische rivieren zijn enorme linten van vocht die door de atmosfeer bewegen en grote hoeveelheden neerslag kunnen veroorzaken, zoals zware regen of sneeuw op het land. Ze worden gekenmerkt door een lange, smalle strook vochtige lucht die zich over duizenden kilometers uitstrekt en afhankelijk van de omstandigheden voor aanzienlijke weersveranderingen zorgt.
Oorsprong van atmosferische rivieren
Meestal ontstaan atmosferische rivieren in tropische gebieden waar hoge temperaturen de waterdamp in de atmosfeer afvoeren, volgens de National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA). De wind op grote hoogte transporteert daarna deze vochtigheid naar noordelijke en zuidelijke breedtegraden. Hoewel ze over de hele wereld voorkomen, zijn ze vooral significant langs de westkust van de Verenigde Staten. Daar veroorzaken ze tussen de 30% en 50% van de jaarlijkse neerslag en spelen ze een cruciale rol in de watervoorziening. Tegelijkertijd kunnen ze stormen uitlokken die leiden tot overstromingen en modderstromen, aldus NOAA.
Formatie en omvang van atmosferische rivieren
Atmosferische rivieren ontstaan door winden die verbonden zijn aan tropische cyclonen. Ze variëren in breedte van ongeveer 400 tot 600 kilometer en bewegen onder invloed van andere weersystemen. Veel van deze gebeurtenissen zijn zwak, maar de krachtigere kunnen grote hoeveelheden vocht transporteren. Studies tonen aan dat ze zeven tot vijftien keer meer water kunnen vervoeren dan de gemiddelde dagelijkse afvoer van de Mississippi-rivier, volgens de US Geological Survey. Bovendien worden ze door klimaatverandering groter, natter en frequenter, zoals blijkt uit onderzoek uit 2025.
Wat gebeurt er als een atmosferische rivier landinwaarts trekt?
Wanneer de vochtige lucht zich over bergketens zoals de Sierra Nevada verplaatst langs de scheiding tussen Californië en Nevada, stijgt de waterdamp op en koelt af. Hierdoor ontstaan zware neerslagen in de vorm van regen of sneeuw, afhankelijk van de hoogte. Traditioneel zorgen koude winterstormen uit de noordelijke Stille Oceaan voor de opbouw van de sneeuwbedekking in de Sierra Nevada, maar atmosferische rivieren zijn vaak warmer. Op de hogere elevations kan sneeuw nog steeds vallen, maar op lagere locaties is regen gebruikelijk, wat snel kan leiden tot smelting en overstromingen. Dit vermindert de sneeuwvoorraad die Californië nodig heeft voor haar watervoorziening.
Wat is een “Pineapple Express”?
Deze term verwijst naar een bijzonder krachtige atmosferische rivier die haar naam dankt aan haar oorsprong in de tropische Stille Oceaan nabij Hawaï. Het is een benaming voor een sterke waterrijke stroming die vaak zorgt voor hevige regenval in westelijke delen van Noord-Amerika.
Herkomst van de term “atmosferische rivier”
De naam is afkomstig uit onderzoek dat in de jaren negentig werd gepubliceerd door wetenschappers Yong Zhu en Reginald E. Newell van het Massachusetts Institute of Technology. Sindsdien worden zulke vochtwegen vaak aangeduid als AR’s (Atmospheric Rivers).
