Overlijden en eerste reacties
George Vassiliou, de voormalige president van Cyprus en een invloedrijk zakenman die een belangrijke rol speelde in de economische ontwikkeling van het eiland en de toetreding tot de Europese Unie, is op 94-jarige leeftijd overleden. Hij overleed op woensdag, nadat hij op 6 januari was opgenomen in het ziekenhuis met een respiratory infectie. De huidige Cypriotische president, Nikos Christodoulides, prees Vassiliou als een leider die synoniem werd met economische welvaart en maatschappelijke vooruitgang in het land.
“Cyprus heeft een universeel burger verloren die onze internationale uitstraling heeft uitgebreid,” verklaarde Christodoulides in een schriftelijke verklaring.
Politieke loopbaan en poging tot vrede
Bij zijn aantreden als president in 1988, bracht Vassiliou de hoop terug dat een vreedzame overeenkomst met de afgescheiden Turkse Cyprioten mogelijk was, na meer dan tien jaar van gefragmenteerde gesprekken. Hij herlanceerde snel de stilgevallen onderhandelingen over hereniging met de Turkse Cypriotische leider Rauf Denktash, maar deze stemden uit op een patstelling die voortduurt.
Cyprus werd in 1974 onderverdeeld in een door Grieken gesproken zuiden en een Turks gesproken noorden, nadat Turkije het eiland binnenviel na een coup bedoeld om het te verenigen met Griekenland. In 1983 riepen de Turkse Cyprioten eenzijdig de onafhankelijkheid uit, maar alleen Turkije erkende deze.
In een interview uit 1989, een jaar na het begin van zijn ambtsterm als president, zei Vassiliou: “Het enige gevaar voor het Cyprus vraagstuk is dat het in een vacuüm blijft, vergeten wordt en niemand er zich meer voor interesseert.”
Economische hervormingen en modernisering
Vassiliou had ondanks zijn ouders, die communistisch waren, verschillende successen als ondernemer, en gebruikte zijn vaardigheden om de economie van Cyprus te moderniseren en uit te breiden. Hij was geboren in Cyprus in 1931, als zoon van twee artsen die tijdens de burgeroorlog in Griekenland actief waren geweest en hun diensten aanboden aan communistische troepen. Na de nederlaag van de communisten in Griekenland in 1949, verhuisde de familie naar Hongarije en later naar Oezbekistan.
Hij begon zijn studie geneeskunde in Genève en Wenen, maar maakte de overstap naar economie, waarvoor hij een doctoraat behaalde aan de Universiteit voor Economie in Boedapest. Na een korte periode in de marketingwereld in Londen, keerde Vassiliou in 1962 terug naar Cyprus en begon een succesvolle zakelijke carrière die hem miljonair maakte. Hij richtte het Middle East Market Research Bureau op, een consultancybedrijf met vestigingen in 30 landen in het Midden-Oosten, Zuid-Afrika, Oost- en Centraal-Europa.
Politieke activiteiten en hervormingen
In 1987 werd Vassiliou, als onafhankelijke ondernemer met steun van de communistische partij AKEL, gekozen tot president van Cyprus. Hij doorbrak de traditionele politieke cultuur door de presidentiële functie toegankelijker te maken voor het publiek, onder andere door bezoeken aan overheidskantoren en scholen. Sommige critici vonden dat hij de presidentiële functie tot een soort marketingplatform maakte. Hij benadrukte het belang van contact met de ambtenarij en jeugd, waarbij hij het omschreef als “de juiste uitvoering van de presidentiële missie.”
Vassiliou voerde belangrijke hervormingen door, zoals de invoering van een consumptiebelasting, het verlagen van inkomstenbelasting, het stroomlijnen van het ambtenarenbestand, het oprichten van de eerste universiteit van Cyprus en het afschaffen van een staatsmonopolie in elektronische media. Daarnaast breidde hij het netwerk van perskantoren bij diplomatieke missies uit om het vredesproces te verduidelijken.
Gedurende zijn presidentschap verdubbelde het bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking, met als hoogtepunt zijn voornaamste prestatie: het aanvragen van volledige lidmaatschap van de Europese Unie, dat 13 jaar later werd gerealiseerd.
Latere jaren en nalatenschap
Na verlies van de presidentsverkiezingen in 1993 aan Glafcos Clerides, die later Vassiliou zou benoemen tot hoofdonderhandelaar met de EU in 1998, bleef hij actief in de politiek. In 2006 leidde Vassiliou een Griekssprekende delegatie tijdens de onderhandelingen over herintegratie en lidmaatschap van de EU. Hij richtte ook een politieke partij op en werd in 1996 lid van het Cypriotische parlement.
Hij schreef diverse boeken over EU-zaken en Cypriotische politiek, en was lid van internationale organen zoals het Shimon Peres Institute of Peace. Vassiliou ontving onderscheidingen van landen zoals Frankrijk, Italië, Oostenrijk, Portugal en Egypte.
Hij is overleefd door zijn vrouw Androulla, een jurist die twee keer commissaris is geweest, evenals door twee dochters en een zoon.
