De protesten onder Franse boeren tegen het Mercosur-verdrag
Deze week zetten Franse boeren massaal hun tractors in om wegen af te sluiten en barricades op te richten, een gebruikelijke strategie om de druk op de Franse overheid te verhogen. Deze acties worden uitgevoerd als reactie op de plannen voor een vrijhandelsakkoord tussen de Europese Unie en de Mercosur-landen. Tijdens de protesten gingen boeren ook over tot het opstoken van aardappelen, autobanden en strobalen om hinderlagen te creëren. Sommige protesten werden klein gehouden, maar de beelden van vlammen en rook zorgden voor dramatische televisiebeelden van een ongenoegen dat de landelijke gebieden doet vibreren.
De achtergrond van het verzet
Het vrijhandelsakkoord tussen de EU en de vijf Mercosur-landen — Brazilië, Argentinië, Uruguay, Paraguay en Bolivia — wordt sinds 25 jaar onderhandeld. Indien geratificeerd, zou het een markt vertegenwoordigen van 780 miljoen mensen en ongeveer een kwart van het mondiale bruto binnenlands product. De overeenkomst zou de invoerrechten op vrijwel alle handelsgoederen tussen de twee blokken gedurende 15 jaar geleidelijk afbouwen. In november stemden EU-leden om het akkoord te vorderen, onder meer door nieuwe beschermingsmaatregelen toe te voegen en concessies aan boeren goed te keuren, maar de bevestiging blijft onzeker vanwege onopgeloste eisen uit Frankrijk.
De Franse kritiek en zorgen
In Frankrijk, een economische krachtpatser binnen de EU, luiden boeren hun bezorgdheid over het Mercosur-verdrag en de gezondheidsmaatregelen van de overheid tegen de verspreiding van een ziekte bij runderen, de kop. Boeren protesteerden onder meer bij een blokkade op de snelweg RN12 naar Parijs, waarbij zij barricades bouwden met aardappelen, autobanden en stro, sommige gingen in vlammen op. Boeren uit heel Frankrijk zetten zich in om hun ongenoegen zichtbaar te maken, mede door de grote tractors en de barricades die ze gebruiken. Verkeer richting Parijs liet blijken dat ook automobilisten steun betuigden door te claxonneren.
De boeren uiten dat zij zich niet gehoord voelen en dat obstakels hen worden aangelegd bij het uitoefenen van hun werk. Ze geven aan dat hun activiteiten de basis vormen van het leven op het platteland, maar dat zij geconfronteerd worden met belemmeringen.
De politieke dimensie van het handelsverdrag
De Franse overheid reageert op de protesten en de oppositie onder andere door te eisen dat er safeguardmaatregelen worden getroffen om grote economische verstoringen te voorkomen en dat importcontroles worden versterkt, met name op het gebied van pesticiden en inspecties bij de EU-havens. Benjamin Haddad, de Franse minister voor Europese Zaken, vertelde aan het AFP dat de Franse eisen nog niet volledig zijn ingewilligd en dat daarom uitstel nodig is. Hij riep het EU-blok op om niet naïef te blijven en de Europese landbouwsector te beschermen tegen oneerlijke concurrentie door assertievere handelsbeleid te voeren, vergelijkbaar met dat van de Verenigde Staten en China.
Ook andere EU-landen met grote landbouwsectoren, zoals Polen en Ierland, uiten kritiek op het Mercosur-verdrag. Volgens Thomas Byrne, de Ierse minister van Europese Zaken, zal het waarschijnlijk tot januari worden uitgesteld. Echter, in het Europees Parlement in Straatsburg stemden de parlementariërs dinsdag met 431 stemmen voor en 161 stemmen tegen, met 70 onthoudingen, om de deal voort te zetten.
De voorstanders benadrukken dat het akkoord de geopolitieke positie van Europa zal versterken en de afhankelijkheid van China en Rusland zal verminderen. Svenja Hahn, een Duitse europarlementariër, stelde dat het ondertekenen van het verdrag essentieel is, terwijl anderen waarschuwen dat het niet doorgaan schadelijk zou zijn voor het imago van de EU en haar wereldlijke invloed.
De inzet en de onzekerheden
Ursula von der Leyen, de president van de Europese Commissie, is vastbesloten het akkoord te ondertekenen, maar heeft hiervoor de steun nodig van minimaal twee derde van de lidstaten. Het is nog onduidelijk of Frankrijk voldoende landen kan overtuigen om haar te veto’en. Desalniettemin staat de ondertekening voorlopig gepland voor zaterdag in Brazilië, ondanks de mogelijke vertraging.
