De politiek toekomst van Marine Le Pen op het spel
De Franse politieke toekomst van Marine Le Pen hangt de komende dagen af van haar getouwtrek met de rechter tijdens een hoger beroep in Parijs. Deze zaak kan haar partij beletten haar ambitie te verwezenlijken om Frankrijk radicaal te veranderen via anti-immigratie en nationalistische beleidslijnen. Le Pen zal dinsdag twee dagen lang vragen van de rechters beantwoorden, in een poging haar veroordeling uit maart ongedaan te maken. Die uitspraak stelde haar schuldig aan het misbruik van Europees Parlementsgelden, dat besteed was aan de aanstelling van medewerkers tussen 2004 en 2016.
De veroordeling en de strafmaat
In maart kreeg Le Pen een boete die haar verbiedt vijf jaar lang een gekozen functie te bekleden. Daarnaast werd haar twee jaar huisarrest opgelegd, met een elektronische enkelband, en werd er een verdere zweepstraffen van twee jaar op haar uitgesproken. Het hoger beroep dat nu plaatsvindt, kan het Franse politieke landschap ingrijpend beïnvloeden.
De impact op de presidentsverkiezingen van 2027
Mocht Le Pen zich kandidaat stellen, dan zou zij volgens opiniepeilingen een van de belangrijkste kanshebbers kunnen zijn bij de presidentsverkiezingen in 2027. Ze behaalde in 2017 en 2022 de tweede plaats achter Emmanuel Macron. Als een van de meest ervaren politici in het land hecht ze sinds 15 jaar haar inspanningen aan om de far right volledig in de Franse politieke mainstream te brengen. Haar partij, het Rassemblement National, werd sinds 2024 de grootste politieke groepering in de onderhuis van het parlement, hoewel het nog geen meerderheid behaalde.
Indien haar diskwalificatie wordt vastgesteld, heeft Le Pen haar 30-jarige protegé, Jordan Bardella, reeds aangewezen als haar opvolger voor de presidentsverkiezingen.
De zaak van fraude en het gebruik van EU-gelden
Het onderzoek draait om geld dat bedoeld was voor het inhuren van partijmedewerkers, maar volgens de aanklacht werd gebruikt voor het betalen van personeel dat tussen 2004 en 2016 voor de partij werkte. Dit gebeurde in strijd met de regels van de 27 landen tellende EU. Onder meer haar lijfwacht, haar persoonlijke assistent en een grafisch ontwerper ontvingen betalingen uit deze fondsen. Yann Le Pen, haar zus en projectleider van belangrijke partijgebeurtenissen, werd ook betaald als EU-parlementariër.
De rechtszaak werd in april 2015 opgestart nadat de Franse autoriteiten een aanwijzing hadden ontvangen over mogelijke fraude door Martin Schulz, destijds voorzitter van het Europees Parlement.
Le Pen’s verdediging en eerdere veroordelingen
Le Pen en haar partijfunctionarissen erkenden dat ze mensen in dienst hadden genomen voor verschillende taken, maar ontkenden dat er sprake was van enige onregelmatigheid. Tijdens het eerste proces in 2024 verdedigde Le Pen dat alle werkzaamheden rechtvaardig en correct waren, en dat de medewerkers diverse taken vervulden, voornamelijk gericht op binnenlandse aangelegenheden. Ze stelde dat sommige medewerkers werden gedeeld door meerdere functionarissen voor organisatorische doeleinden.
Toen het hoger beroep vorige week begon, leek haar verdediging meer te focussen op het argument dat de partij mogelijk onbedoelde fouten had gemaakt. Le Pen verklaarde dat het niet voelde dat ze een overtreding had begaan en dat het Europese parlement destijds niet had aangegeven dat de wijze van werven mogelijk regels overtrad.
De uitspraak van maart en de beschuldiging van een ’frauduleus systeem’
In maart besliste een rechtbank in Parijs dat Le Pen betrokken was bij een ‘frauduleus systeem’ dat haar partij gebruikte om 2,9 miljoen euro aan EU-parlementsgelden te vervalsen. De rechtbank omschreef de diefstal als een ‘democratisch omzeilingsmechanisme’ dat oneerlijk was jegens concurrenten. De rechtbank benadrukte de ernst van de feiten en de schade die deze hadden berokkend aan het vertrouwen van burgers in het publieke leven en de belangen van het Europees Parlement. Verder werden acht andere huidige of voormalige partijleden veroordeeld, evenals twaalf parlementaire assistenten en drie anderen. Sommige van hen hadden niet in beroep gegaan.
De verschillende scenario’s in het hoger beroep
Het proces dat op 13 januari begon, draait nu om een hernieuwde beoordeling van het bewijs en het verhoor van getuigen en verdachten. Een nieuwe uitspraak wordt waarschijnlijk nog voor de zomer verwacht. Er zijn verschillende uitkomsten mogelijk. Le Pen kan worden vrijgesproken, wat haar mogelijk sterker zou maken en haar campagne een impuls zou geven. Of ze kan worden veroordeeld en wordt uitgesloten van verdere kandidatuur, waardoor haar plaatsvervanger Bardella mogelijk haar kandidatuur overneemt. Bardella wint aan populariteit, vooral onder jongere kiezers, maar binnen de partij bestaan twijfels over zijn leiderschap en ervaring.
Een alternatief is dat Le Pen wordt veroordeeld, maar met een lichte straf die haar toch in staat stelt zich kandidaat te stellen.
De reactie van haar partij op de rechtszaak
Le Pen noemde de uitspraak in maart “een democratisch schandaal”. Ze stelde dat het “nucleaire explosief” dat het gerechtelijk systeem had ingezet, bedoeld was om haar te beschadigen. Haar partij beschuldigt de rechtspraak ervan dat het politieke motieven heeft, wat lijkt op de beschuldigingen die voormalig president Donald Trump in 2023 uitte over een “witte hoedjessysteem” om zijn campagne te beschadigen. In Frankrijk zijn rechters onafhankelijke magistraten, die niet verwijderd kunnen worden. Le Pen hoopt de rechters te kunnen overtuigen van haar onschuld.
