Tienduizenden protesten en versterkte veiligheidsmaatregelen in Iran
Op vrijdagavond nam de protestgolf in Iran toe, volgens ondersteunde online video’s, ondanks de dreigementen van de Iraanse theocratie om harde maatregelen te nemen tegen de demonstranten. De regeringsautoriteiten hadden de toegang tot internet en internationale telefonie afgesloten. Minimaal 65 mensen zijn om het leven gekomen tijdens de protesten die eind december begonnen uit onvrede over de economische situatie in Iran, en deze beweging vormt het grootste politieke challenge voor de autoriteiten sinds jaren.
De toespraak van de Iraanse leider en de reactie van de straat
De hoogste leider, ayatollah Ali Khamenei, beschuldigde Amerikaanse president Donald Trump ervan “met bloed te zijn besmeurd” omdat zijn gevolg “Amerika” schreeuwde tijdens demonstraties. De Iraanse staatsomroep toonde beelden waarop mensen “Dood aan Amerika!” riepen. Daarnaast werden de demonstranten herhaaldelijk door de staatsmedia bestempeld als “terroristen”, wat de weg vrijmaakte voor mogelijk gewelddadige repressie na andere nationale protestgolven in de afgelopen jaren. Ondanks Trump’s voorrechten om een rol te spelen in steun voor vreedzame protesten, kondigde het Iraanse regime aan dat de protesten doelgericht zouden worden onderdrukt.
Officiële verklaringen en internationale reacties
De 86-jarige ayatollah verklaarde dat de demonstranten “hun eigen straten verwoesten (…) om de Amerikaanse president tevreden te stellen”. Hij voegde eraan toe dat Trump “hulp zou bieden”, maar dat hij in plaats daarvan “op het binnenland moet letten”.
Gholamhossein Mohseni-Ejei, de Iraanse justitieminister, beloofde dat de bestraffing van de demonstranten “beslist, maximaal en zonder juridische genade” zou zijn.
Op hetzelfde moment uitten leiders van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland hun afkeuring over het geweld en riepen ze het Iraanse regime op het recht van haar volk op vrije expressie te respecteren.
De rol van de Amerikaanse president en de geheime dreigingen
Donald Trump heeft herhaaldelijk gedreigd met militaire acties tegen Iran indien de protesten zouden voortduren, vooral nadat zijn leger had geprobeerd Venezolaans voormalig president Nicolás Maduro te arresteren. Hij suggereerde dat een eventuele Amerikaanse aanval niet op infantry zou gericht zijn, maar dat het zou gebeuren door “ze zeer hard te slaan waar het pijn doet”.
Volgens Trump bevinden Iran’s problemen zich in een kritieke fase; hij wees erop dat het land ‘aan het verliezen is’ en dat groepen vrijwilligers of demonstranten mogelijk controle over bepaalde steden nemen. Hij waarschuwde Iraanse leiders dat zij beter niet moeten schieten, omdat de Verenigde Staten dan zou reageren door terug te schieten.
Internetblokkade en de impact op protesten
Ondanks de afsluiting van internet en internationale telefoondiensten door de Iraanse overheid, verschenen korte video’s online waar demonstranten oproepen deden tegen de regering, verzameld rondom brandstichtingen in Teheran en elders. Latere protesten werden voortgezet, maar het is onduidelijk of ze soepel doorgang vonden. Sommige videos tonen een brand in een straat in noordelijk Teheran en tonen duizenden mensen die protesteren, met leuzen zoals “Dood aan Khamenei”.
De protesten vormen ook een eerste test of kroonprins Reza Pahlavi, die oproepen tot protest deed, invloed kan uitoefenen op de bevolking. Pahlavi, die consultaties houdt en op vrijdagavond oproepen deed, riep op tot protesten om acht uur ’s avonds, wat mogelijk ook gevolgen had voor de escalatie van de demonstraties.
De reactie van de Iraanse autoriteiten op de protesten
Door de blokkade van internet was het moeilijk om officiële rapportages te krijgen, maar de Iraanse staatszender bevestigde dat de demonstraties op vrijdag werden erkend en dat geweld op grote schaal plaatsvond. Volgens hen werden auto’s, motoren, en openbare ruimtes, zoals metro’s en bussen, aangestoken. Later meldden ze dat tijdens de avond het geweld leidde tot de dood van zes personen in Hamedan en twee leden van de veiligheidstroepen in Qom. Ook werden andere protesten gemeld in Zahedan, in de onstabiele provincie Sistan en Balochistan.
Correspondent Kirsten Grieshaber van The Associated Press in Berlijn leverde bijdragen aan dit verslag.
