De gebeurtenis en de officiële verklaringen
Een Cubaanse migrant is deze maand overleden in een detentiecentrum voor migranten in Texas, tijdens een conflict met de bewakers. Het lokale forensisch centrum heeft vastgesteld dat de dood waarschijnlijk moet worden aangemerkt als een moord. Het Amerikaanse ministerie van Justitie heeft echter een andere verklaring gegeven over de omstandigheden. Volgens hen probeerde de gevangen genomen Geraldo Lunas Campos zelfmoord te plegen, waarna het personeel zou hebben geprobeerd hem te redden.
Getuigenverslagen en de autopsie
Een getuige vertelde aan het persbureau Associated Press dat Lunas Campos na het laten aanbrengen van handboeien, werd neergetrokken door de bewakers en onder druk werd gezet met een klem om de nek tot hij het bewustzijn verloor. Het kantoor van het forensisch onderzoek van El Paso gaf de familie woensdag te horen dat een voorlopige autopsierapport concludeerde dat de dood het gevolg was van verstikking door druk op de borstkas en hals. Dit is gebaseerd op een opname van de gebelde telefoongesprek, die door AP werd bekeken.
Verhoogde controle en politieke implicaties
De overlijdenszaak en de tegenstrijdige verklaringen hebben de waakzaamheid vergroot over de omstandigheden in migrantengevangenissen. Momenteel houdt de Amerikaanse regering grote aantallen migranten vast in verschillende regio’s, waaronder ook in El Paso, waar Lunas Campos overleed. De Immigratie- en Douanebureau (ICE) is volgens de wet verplicht om openbare rapporten uit te brengen over het sterfgevallen onder gedetineerden. Vorige week verklaarde ICE dat Campos, 55 jaar oud en vader van vier, was overleden in Camp East Montana. Hij was ook geregistreerd als sexueel delinquent.
De omstandigheden rond de dood en de nieuwe informatie
De recente herziening van de verklaring door het Department of Homeland Security (DHS) geeft aan dat Campos zichzelf probeerde te doden. Tricia McLaughlin, woordvoerster van het DHS, zei dat Campos zich hevig verzette tegen de beveiligingsmedewerkers en bleef proberen zichzelf te verwonden. Tijdens de daaropvolgende worsteling verloor hij volgens haar het bewustzijn. Een andere getuige, Santos Jesús Flores, 47 jaar oud, afkomstig uit El Salvador, die in dezelfde faciliteit werd vastgehouden, bevestigde dat Campos niet wilde terugkeren naar zijn cel en dat hij had geroepen dat hij niet kon ademhalen.
De faciliteit en de arrestatie
Camp Montana East is een grootschalige tentenkamp dat snel werd gebouwd in de woestijn op het terrein van Fort Bliss, een Amerikaanse legerbasis. In augustus meldde AP dat dit 1,2 miljard dollar kostende terrein de grootste detentievoorziening van de VS zou worden, beheerd door een private contractor zonder eerdere ervaring in detentiebeheer. Het is nog niet duidelijk of de bewakers die bij Campos’ dood aanwezig waren, in dienst waren van de overheid of van de particuliere onderneming. Campos arriveerde in september daar, nadat ICE hem had gearresteerd in Rochester, New York, waar hij meer dan twintig jaar had gewoond. Hij was in 1996 legaal in de Verenigde Staten toegelaten, als onderdeel van een golf Cubaanse migranten die de kust van Florida probeerden te bereiken.
De achtergrond van Campos en strafrechtelijke gegevens
Volgens juridische documenten uit New York werd Campos in 2003 veroordeeld voor het seksueel contact met een minderjarige onder de 11 jaar, wat een zwaar strafbaar feit is. Hij kreeg een jaar gevangenisstraf en werd geregistreerd als zedendelinquent in de staat. In 2009 kreeg hij vijf jaar cel en drie jaar toezicht wegens een poging tot het verkopen van een gecontroleerde stof. Deze straf eindigde in januari 2017. Zijn volwassen dochter, Kary Lunas, zei dat de beschuldiging van kindermisbruik onwaar was en voortkwam uit een ruzie over voogdij.
De controverse en de dood
Op de dag van zijn overlijden, volgens ICE, vertoonde Campos problematisch gedrag terwijl hij in de rij stond voor medicijnen en weigerde terug te keren naar zijn toegewezen cel. Vervolgens werd hij naar de isolatiecel gebracht. ICE verklaarde dat medische hulp werd ingeschakeld tijdens het incident, maar dat Campos in de veronderstelling was dat hij al in isolamento was aangebracht toen hij werd vastgehouden en plotseling niet meer bewoog. Flores beweert dat Campos al aan de bewakers was vastgeketend, terwijl ten minste vijf bewakers hem op de grond hadden gelegd en één van hen zijn arm rond de nek had gedaan. Hij zegt dat Campos na ongeveer vijf minuten niet meer bewoog en dat hij de handboeien later werd verwijderd.
De nasleep en juridische implicaties
Flores, die geen advocaat heeft, heeft aangegeven dat hij akkoord is gegaan met uitzetting naar huis en bovendien aangeven dat in het gedetineerde complex veel misbruik van de kant van de bewakers plaatsvindt, volgens hem. Hij beweert dat camera’s de incidenten hadden vastgelegd en dat onderzoekers hem niet hebben geïnterviewd. Het DHS geeft aan dat de dood nog onderzocht wordt en dat meer details zullen volgen. Het forensisch onderzoek van El Paso bevestigde dat een autopsie was uitgevoerd, maar weigerde verdere commentaren. Als de arts uiteindelijk vaststelt dat de dood een moord was, kan dit van cruciaal belang zijn voor eventuele strafzaken tegen bewakers. Wanneer sterfgevallen worden gezien als ongevallen of niet als opzet, wordt het moeilijker om strafrechtelijke aansprakelijkheid te stellen.
Wordt de zaak verder onderzocht?
De dood van Campos op een militaire basis kan de jurisdictie van lokale en staatsautoriteiten beperken. Een woordvoerder van het kantoor van de aanklager van El Paso wilde geen commentaar geven over eventuele onderzoeken. Gedwongen sterfgevallen in detentiecentra, waarbij agenten onder geweld niveaus van immobilisatie en druk op de hals gebruiken, blijven een probleem. Een AP-onderzoek uit 2024 toonde aan dat honderden mensen stierven tijdens politie-interventies waarbij ze onder dwang werden gehouden, vaak terwijl ze riepen dat ze niet konden ademen. Vaak wordt de schuld gewezen op medische problemen of druggebruik.
Deskundigen over doodsoorzaken en de gerechtelijke beoordeling
Victor Weedn, forensisch patholoog, stelde dat de voorlopige conclusie van moord in de autopsie verklaart dat de acties van de bewakers de dood veroorzaakten, zonder dat dit op opzet wijst. Hij zei dat de forensische dienst mogelijk onder druk wordt gezet om het niet als moord te benoemen, maar dat hij verwacht dat de verklaring stand zal houden. Weedn voegde toe dat het vaak wordt beschouwd als moord wanneer het handelen van agenten direct aan de dood heeft bijgedragen, ook al was het niet intentioneel.
De reactie van familie en de zoektocht naar rechtvaardigheid
Jeanette Pagan-Lopez, de moeder van Campos’ twee jonge kinderen, zei dat ze de dag na de dood werd gebeld door het forensisch lab met de mededeling dat haar man in het paleis van justitie lag. Ze haastte zich meteen naar ICE om te proberen te achterhalen wat er was gebeurd. Zij woont in Rochester en werd later teruggebeld door een ICE-medewerker die haar informeerde dat de oorzaak nog niet was vastgesteld en dat ze wachtte op de toxicologische rapporten. Hij stelde voor dat haar man alleen terug zou kunnen naar Rochester zonder kosten als ze instemde met crematie, maar zij weigerde. Ze probeert nu geld te verzamelen via familie en vrienden voor een begrafenis en het overbrengen van zijn lichaam.
Tot slot
Pagan-Lopez heeft herhaaldelijk contact gezocht met ICE, maar ontvangt geen antwoord meer. Zij is onder de Amerikaanse nationaliteit en heeft ook contact gehad met het FBI, waar ze haar gegevens achterliet. Ze vertelde dat ze 15 jaar samen was met Campos, tot hun scheiding acht jaar geleden. Ze beschrijft hem als een toegewijde vader die tot zijn arrestatie in een minimale-inkomensbaan werkte. Ze voegde eraan toe dat hij graag haar en haar kinderen zou zien, voordat hij zou worden uitgezet, en dat hij hoopte dat hij tot haar zijde zou blijven.
