De setting en het belang van de toespraak
President Donald Trump staat op het punt een belangrijke toespraak te houden waarin hij zal proberen te overtuigen dat hij in staat is om de kosten van levensonderhoud te verlagen en de betaalbaarheid van woningen te verbeteren. Interessant is dat hij deze boodschap brengt vanuit een onverwachte locatie: een Zwitsers bergdorp waar vakantiewoningen tot wel 4,4 miljoen dollar kosten. Deze keuze voor een plaats die symbool staat voor luxe en onbetaalbaarheid staat in schril contrast met het onderwerp van de speech.
De reis naar Davos en de symboliek
Op de dag van zijn herinauguratie kiest Trump ervoor naar het Wereld Economisch Forum in Davos te vliegen, een jaarlijkse bijeenkomst waar de wereldelite samenkomt. Tijdens deze bijeenkomst zal hij mogelijk veel van de miljardairs ontmoeten die hij het afgelopen jaar heeft omgeven. Hoewel Trump eerder campagne voerde op het verminderen van de kosten van het levensonderhoud en zichzelf presenteerde als een populist, lijkt de realiteit anders te zijn.
De focus op de elite
In de praktijk besteedt Trump meer tijd aan het netwerken met vermogende personen dan aan het direct aanspreken van zijn achterban uit de arbeidersklasse. Volgens Alex Jacquez, beleidsmedewerker bij het liberalere denktank Groundwork Collaborative, worden de aandacht en prioriteiten van Trump vooral gericht op investeerders en miljardairs in Davos, in plaats van op gezinnen die moeite hebben hun rekeningen te betalen.
Verschuivingen in focus en politieke context
Zijn eerste jaar in de hernieuwde ambtstermijn lijkt zich meer te richten op buitenlandse beleidskwesties, zoals conflicten in Gaza, Oekraïne en Venezuela. Een van de opvallende plannen is het verkrijgen van Groenland, wat waarschijnlijk de meeste aandacht zal krijgen op Davos en de aandacht afleidt van zijn binnenlandse onderwerpen zoals woningkosten en betaalbaarheid.
De Europese tegenstand tegen deze plannen werd maandagavond door Trump opmerkt, toen hij zei: “Laten we het zo zeggen: het gaat een zeer interessant Davos worden.”
De witte Huis-communicatie probeert Trump meer te richten op betaalbaarheidskwesties, mede als reactie op dalende peilingen in een verkiezingsjaar waarin het congres ook wordt gecontroleerd.
Publieke opinie over de kosten van levensonderhoud
Volgens een recente enquête van de Associated Press-NORC Center for Public Affairs Research vindt ongeveer 60% van de Amerikaanse volwassenen dat Trump de kosten van levensonderhoud heeft verhoogd. Interessant is dat zelfs onder Republikeinen enige teleurstelling bestaat over zijn economische beleid. Slechts 16% gelooft dat Trump veel heeft gedaan om de betaalbaarheid te verbeteren, een daling vergeleken met 49% in april 2024, toen hetzelfde onderzoek werd gehouden.
De politieke strategie en de rol van miljardairs
Trump hoopt op investeringsbeloftes van miljardairs en buitenlandse landen om banen te creëren. Tegelijkertijd beperken zijn invoertarieven de arbeidsmarkt en veroorzaken ze inflatie. Zijn aanhangers vertrouwen erop dat deze zakelijke banden uiteindelijk gunstig zullen uitpakken.
Deze aanpak brengt echter risico’s met zich mee. Voters zijn meer geïnteresseerd in de economische situatie waarin zij zelf verkeren dan in de relaties van Trump met de rijke elite, aldus Frank Luntz, een belangrijke Republikeinse peilings- en strategieadviseur.
Het toenemende vermogen van de allerrijksten
Sinds het aantreden van Trump in 2017 is het vermogen van de rijkste 0,1% van Amerikanen met 11,98 biljoen dollar toegenomen tot 23,46 biljoen dollar, volgens de Federal Reserve. Dit staat in schril contrast met de stijging van ongeveer een kwart van de netto waarde van het grootste deel van de bevolking, de onderkant van de samenleving, dat met 2,94 biljoen dollar toenam.
Vastgoed en betaalbaarheid
Een van de grootste zorgen onder kiezers blijft de woningmarkt. Trump heeft recent voorstellen gedaan, zoals het verlagen van de rentetarieven op hypotheken door 200 miljard dollar aan hypotheekschuld op te kopen en grote financiële bedrijven te verbieden woningen te kopen. Deze maatregelen richten zich echter niet op de kern van het probleem: het langdurige tekort aan nieuwbouwwoningen en de ontwikkeling van huizenprijzen die sneller stijgen dan de lonen.
Trump benadrukt vaak de investeringen van de rijken als bewijs voor economische groei, en heeft beleidsinitiatieven gelanceerd die vooral de belangen van de geviseerde elite dienen, zoals regels omtrent kunstmatige intelligentie en financiële regelgeving.
De belangen van de superrijken en de politiek
Volgens Darrell West van het Brookings Institution delen de ultra-rijken niet de belangen van de werkende klasse. West stelt dat deze groep vooral belastingvoordelen en deregulering steunt, wat het moeilijk maakt voor de overheid om hulp te bieden waar dat nodig is.
Trump probeert de belastingvoordelen van bijvoorbeeld fooien en overwerk te verkopen als voordelig voor werkenden. Volgens schattingen van het Congressional Budget Office kunnen middenklassegezinnen hierdoor enkele honderden dollars per jaar besparen, terwijl de hoogste inkomens tot tienduizenden dollars kunnen winnen.
De sociale kring van Trump en de interactie met de elite
Regelmatig organiseert Trump evenementen met invloedrijke zakenmensen, zowel in de VS als internationaal, en promoot hij investeringen die volgens hem banen voor de middenklasse moeten opleveren. Hij heeft tijdens een diner met techmiljardairs gezegd dat het een eer was om onder anderen Bill Gates, Tim Cook en Mark Zuckerberg te zitten, en noemde hen een “hoog IQ-groep.”
Volgens het Witte Huis heeft de vorige Biden-regering de relatie met het bedrijfsleven verslechterd, terwijl Trump juist wordt gepositioneerd als de voorstander van economische groei door connecties met de grootverdieners.
Trump onderhoudt nauwe contacten met miljardairs, voert gesprekken over zakelijke en politieke belangen en zet zijn relaties met bekende tech-ondernemers voort, zoals Jensen Huang van Nvidia.
Zijn naaste medewerkers, zoals ministers en speciale gezanten, behoren vaak tot de elite, wat door het Witte Huis wordt gezien als een voordeel in het aanspreken van de kiezers.
