Nationale tradities en wereldwijde vieringen
Op woensdag vierden miljoenen Orthodoxe gelovigen over de hele wereld het feest van kerstmis, volgens oude tradities die teruggaan tot de vroegste christelijke gemeenschappen. In Georgië namen inwoners met nationale vlaggen deel aan religieuze processies richting de Heilige Drievuldigheidskathedraal in Tbilisi. Daarnaast werden religieuze ceremonies gehouden in steden zoals Sint-Petersburg, waar mensen door een bevroren plastic tent naar een kerststal keken die nabij de Kazanski-kathedraal was opgesteld.
In Gaza namen Palestijnse Orthodoxe gelovigen deel aan de kerstmisviering in de orthodoxe Kerk van St. Porfyrius. In Rusland hield Patriarch Kirill, de leider van de Russische Orthodoxe Kerk, de kerstdienst in de Christus de Veramberde Kerk in Moskou, waarbij hij de orthodoxe viering leidde op 7 januari, volgens de oude juliaanse kalender.
Kalendervooroordelen en de diverse datums voor kerst
Hoewel miljoenen mensen op woensdag kerst vierden, gebeurt dat in verschillende orthodoxe kerken op uiteenlopende data door het gebruik van verschillende kalenders. Sommige Oosters-orthodoxe kerken, zoals die in Rusland en andere tradities, volgen de oude juliaanse kalender, die 13 dagen achterloopt op de gregoriaanse kalender die gebruikt wordt door katholieke, protestantse kerken en de meeste secularen.
De Ethiopisch-Orthodoxe Kerk en andere oriëntale orthodoxe kerken – die verschillen van de Oosters-Orthodoxe kerken maar veel tradities delen – vierden eveneens op woensdag, terwijl andere Orthodoxe kerken, zoals die in de Griekse traditie, kerstmis op 25 december vieren, zoals bij de katholieke en protestantse kerken.
De kalenderkwestie en historische achtergronden
De discussie over wanneer kerstmis daadwerkelijk plaatsvindt, heeft historische wortels. Oorspronkelijk baseerde de oude kerk in het Romeinse Rijk haar feestdagen op de juliaanse kalender. Na meer dan duizend jaar raakte deze kalender uit lijn met het zonnejaar. In de 16e eeuw stelde paus Gregorius XIII een vernieuwde kalender in, de gregoriaanse kalender, die de oude juliaanse kalender verving door een meer astronomisch nauwkeurige versie. Deze nieuwe kalender werd snel overgenomen door protestantse kerken en seculiere overheden.
Tot 1923 hield de Russische Orthodoxe Kerk zich nog altijd aan de oude juliaanse kalender, waarmee kerstmis op 7 januari werd gevierd volgens de gregoriaanse telling. Andere kerken, zoals de Grieks-orthodoxe, Roemeense en Bulgaarse kerken, hebben inmiddels de vernieuwde juliaanse kalender aangenomen. Toch volgt de Russische Orthodoxe Kerk nog steeds de oude kalender, net als de Servische en Georgische orthodoxe kerken, terwijl sommige Oekraïense Orthodoxen al op 25 december kerst vieren.
Een uitzonderlijke traditie binnen de orthodoxe kerken betreft de Armeense kerk, die kerstmis op 6 januari viert.
Variaties binnen de verspreiding van Kerstmis in Noord-Amerika
In de Verenigde Staten verschillen de vieringen afhankelijk van de kerkelijke traditie. Kerken die de Griekse en Antiochische tradities volgen, vieren kerstmis op 25 december. Slaviaanse kerken, waaronder de Servische en enkele Russische kerken, houden zich aan 7 januari.
Rituelen en gebruiken tijdens de viering
De orthodoxe kerstdiensten kenmerken zich door variatie in rituelen, maar gebruikelijk is dat de belangrijkste eredienst plaatsvindt op de avond voor 25 december of 7 januari. In de Servische orthodoxie wordt vaak begonnen met een korte buitenceremonie waarbij een eiken tak of jonge eik wordt verbrand, gevolgd door uitbundige proclamatie van de geboorte van Christus.
