Recentere uitspraken en beleidsplannen
De uitspraken van president Donald Trump en hoge functionarissen uit de Amerikaanse regering over de grote Somali-se gemeenschap in Minnesota hebben opnieuw de aandacht gevestigd op deze migranten en hun nakomelingen. Op dinsdag verklaarde Trump dat hij geen Somaliërs in de Verenigde Staten wilde omdat zij “niets bijdragen.” Kort daarna gaf een bron aan dat federale autoriteiten zich voorbereiden op een gerichte immigratiecontrole in Minnesota, met voornamelijk aandacht voor Somaliërs die illegaal in het land verblijven.
Aantal Somaliërs in de Verenigde Staten
Volgens de jaarlijkse American Community Survey van het Census Bureau waren er in 2024 naar schatting 260.000 mensen van Somalische afkomst in de VS. De grootste populatie woont in de omgeving van Minneapolis-St. Paul, waar ongeveer 84.000 inwoners wonen, voornamelijk Amerikaanse staatsburgers. Ook staten als Ohio, Washington en California tellen aanzienlijke Somali-gemeenschappen.
Bijna 58% van de Somaliërs in Minnesota is in de Verenigde Staten geboren. Van de vluchtelingen die in Minnesota wonen, is 87% genaturaliseerd, aldus het Census Bureau. Een groot deel van deze immigranten kwam vanaf 2010 of later naar het land, mede door de sociale programma’s die het ontvangstklimaat voor nieuwkomers aantrekkelijk maken.
Focus van de Amerikaanse president op de gemeenschap
De afgelopen weken heeft Trump zich steeds meer op Somaliërs gericht, omdat hij beweert dat zij “veel problemen veroorzaken.” Na beschuldigingen van een conservatief mediakanaal, City Journal, dat Amerikaanse belastinggeld zou worden besteed aan de gewapende groep al-Shabab, nam Trump dit onderwerp ter hand. Al-Shabab is een groep die banden heeft met al-Qaida en delen van Somalië en Mogadishu controleert.
Ondertussen heeft de Amerikaanse minister van Financiën, Scott Bessent, op sociale media gemeld dat er een onderzoek loopt naar de mogelijkheid dat belastinggeld zou zijn besteed aan terroristische activiteiten. Tot op heden is er echter weinig bewijs dat een directe link bestaat tussen de financieringsstromen en terroristische organisaties. Daarnaast heeft Trump aangekondigd dat de tijdelijke beschermingsstatus voor Somaliërs in Minnesota beëindigd wordt, een maatregel die vooral migranten die in de VS zijn geboren en genaturaliseerd, treft.
Volgens een rapport uit augustus van het Congres werden slechts 705 Somaliërs onder die regeling gerekend. Deze beslissing veroorzaakte felle kritiek van lokale leiders en deskundigen op het gebied van immigratie, die vonden dat het een poging was om angst te zaaien en wantrouwen te versterken, in plaats van beleidsmatige onderbouwing te bieden.
Verzet tegen beschuldigingen en aangiftes
Lokale leiders binnen de Somali-gemeenschap, zoals gouverneur Tim Walz en burgemeester Jacob Frey van Minneapolis, verzetten zich tegen het blameer van de hele gemeenschap voor recente grootschalige fraudezaken rondom overheidsprogramma’s. Een bekend voorbeeld hiervan is het zogeheten Feeding Our Future-schandaal, waarbij volgens justitie een van de grootste fraudezaken rond COVID-19-landen speelde. Verdachten zouden miljoenen maaltijden hebben gearresteerd om ervoor te zorgen dat de overheid misbruik kon maken van subsidies. Hoewel de meest gerichte verdachtewit was, waren veel van de verdachten Somaliërs en Amerikaanse burgers.
De schatting van de gestolen bedragen is recent verhoogd van 250 miljoen dollar naar 300 miljoen dollar, en het aantal verdachten is toegenomen tot 78. Alles loopt nog door de rechtbank.
Voorkiezers in aanloop naar de gouverneursverkiezingen van 2026 hopen op een politieke voorsprong door beschuldigingen aan het adres van gouverneur Walz voor het niet voorkomen van deze fraude. Trump bekritiseert Walz omdat hij niet tijdig ingreep.
Historische gevallen en veiligheidsproblemen
De jarenlange strijd met de rekrutering van jonge Somaliërs door de terreurgroepen Islamitische Staat en al-Shabab blijven een punt van aandacht voor autoriteiten. De eerste grote problemen dateren uit 2007, toen meer dan twintig jonge mannen naar Somalië vertrokken, waar Ethiopische troepen een zwakke VN-ondersteunde regering ondersteunden. Hoewel de meeste cases inmiddels zijn opgelost, is er dit jaar nog een nieuwe zaak aan het licht gekomen: een 23-jarige verdachte gaf in september toe dat hij probeerde terroristische steun te bieden aan een buitenlandse groepering.
In de jaren 2010 moduleerde het Islamitische Staat ook recrutering onder Somaliërs in Minnesota, waarbij het ging om een tiental die naar Syrië rekruteerden.
De invloed van Somaliërs in de lokale politiek
Een van de bekendere Somaliërs in de Amerikaanse politiek is congreslid Ilhan Omar, een progressieve democraat met Minneapolis als district. Daarnaast zijn er meerdere Somaliërs in de staats- en lokale overheden activeer, zoals Omar Fateh, een sociaaldemocraat die in november tweede werd in de Minneapolis-vogeltjesverkiezingen, vlak achter de zittende burgemeester Jacob Frey.
