President Trump’s voorstel en de verwachtingen
President Donald Trump heeft lange tijd gepleit voor het gebruik van invoerrechten (tarieven) als middel om de rijkdom in de Verenigde Staten te vergroten. Hij ziet ze als een alternatief voor de momenteel geheven federale inkomstenbelasting. Tijdens zijn campagne voor het presidentschap in 2024 en recentelijk tijdens een kabinetssessie op dinsdag, heeft hij herhaaldelijk gesuggereerd dat het mogelijk is om de inkomsten uit belasting op inkomen af te schaffen en hiervoor de opbrengsten uit tariefheffingen te gebruiken.
Feiten over de inkomsten uit invoerrechten
Volgens de gegevens van het ministerie van Financiën is dit niet haalbaar. In het afgelopen fiscale jaar werden trillers meer dollar aan inkomsten uit inkomstenbelasting binnengebracht dan uit invoerrechten. Het belastingdeel uit inkomstenbelasting was goed voor meer dan de helft van de totale inkomsten van de Amerikaanse overheid, terwijl invoerrechten slechts 3,7% uitmaakten van het totaal. In de eerste maand van het huidige fiscale jaar, dat op 1 oktober begon, bedroeg het aandeel van inkomstenbelasting 54%, terwijl invoerrechten 7,75% waren.
De onhaalbaarheid van Trump’s plan volgens experts
Experts stellen dat het plan niet realistisch is. De opbrengst uit invoerrechten is namelijk niet betrouwbaar en bovendien schadelijk voor de economie. Tarieven kunnen de economische groei belemmeren en treffen vooral de lagere inkomensgroepen. Brandon DeBot, senior adviseur en beleidsdirecteur bij het Tax Law Center van de New York University, gaf aan dat zowel mathematisch als economisch het plan niet uitvoerbaar is. Zelfs met de hoogste tarieven sinds de Tweede Wereldoorlog zou de inkomsten nog niet in de buurt komen van wat de inkomstenbelasting opbrengt.
Steve Wamhoff, beleidsdirecteur bij het Institute on Taxation and Economic Policy, noemde het idee “wanstaltig.”
Desondanks heeft Trump het twee keer de afgelopen week opgerakeld, eerst tijdens zijn toespraak op Thanksgiving in Mar-a-Lago en opnieuw tijdens de kabinetssessie.
Hij verklaarde dat op termijn de inkomstenbelasting misschien overbodig wordt omdat de inkomsten uit tarieven zo groot zouden worden dat ze de belasting op inkomsten volledig zouden vervangen.
De cijfers van de inkomsten en de geschatte opbrengsten
De gegevens van het ministerie van Financiën tonen dat in het vorige fiscale jaar ongeveer 2,66 biljoen dollar aan inkomsten uit inkomstenbelastingen werd gegenereerd, uit een totaal van ongeveer 5,23 biljoen dollar. Daarnaast leverden vennootschapsbelastingen circa 452 miljard dollar op, terwijl invoerrechten bijna 195 miljard dollar bijbrachten. Dit verschil bedraagt ongeveer 2,8 biljoen dollar. Ook in het huidige jaar worden vergelijkbare cijfers verwacht. In de eerste maand bedroeg de inkomsten uit inkomstenbelasting ongeveer 217 miljard dollar, tegenover ongeveer 31 miljard dollar uit invoerrechten.
De rol van buitenlandse investeringen en de juridische context
Trump benadrukt ook dat buitenlandse investeerders en internationale bedrijven investeren in de Verenigde Staten, hoewel de exacte voorwaarden hiervan nog niet volledig openbaar zijn gemaakt. Het moderne federal income tax systeem werd geïntroduceerd met de ratificatie van de 16e Amendement in 1913, waarmee een einde kwam aan de periode van 43 jaar waarin Trump zegt dat het land het rijkst was. Hij heeft sinds zijn herwonnen ambt geen expliciet plan uitgesproken om de nationale inkomstenbelasting te beëindigen en kan dat niet zonder wetgeving van het Congres, wat het federale budget op de helling zou zetten.
De president heeft plannen om via invoerrechten aanzienlijke inkomsten voor de overheid te genereren. Deze kosten worden uiteindelijk betaald door buitenlandse exporteurs die afhankelijk zijn van de Amerikaanse consumentencultuur. Aan de andere kant kunnen zulke tarieven ook nadelig zijn voor buitenlandse landen, omdat hun producten duurder worden en moeilijker te verkopen zijn in de VS. Omzijde kunnen zij prijsverlagingen doorvoeren om hun marktaandeel te behouden, wat weer tot minder winst kan leiden.
De impact op lagere inkomensgroepen en de risico’s
Zelfs als de cijfers kloppen, brengt het vervangen van inkomstenbelastingen door invoerrechten veel risico’s met zich mee. Tarieven die hoog genoeg zijn om de belastingopbrengst te compenseren, kunnen leiden tot handelsretaliatie en een daling van de import. Verder bestaat er onzekerheid over de daadwerkelijke inkomsten uit invoerrechten, mede doordat Trump’s beleid periodiek wijzigt. Wamhoff benadrukt dat het een heel andere wereld zou betekenen dan de huidige situatie, waarbij inkomsten uit tarieven ooit de financiering van de overheidsfinanciën zorgden, maar toen was het een heel andere tijd.
Daarnaast hangend het juridische oordeel over de invoertarieven nog steeds in de lucht. De Supreme Court beslist mogelijk dat Trump niet de bevoegdheid heeft om deze tarieven te hanteren. Mocht dat gebeuren, dan blijft de president opties openhouden, zoals het hergebruiken van bestaande tariefsbevoegdheden of het inzetten van historische maatregelen uit de tijd van de Grote Depressie. Sommige bedrijven, zoals Costco, stappen nu al naar de rechter voor terugbetaling van de door hen betaalde invoerrechten.
Experts wijzen ook op de sociale eerlijkheid. Tarieven leggen de lasten vooral bij lagere inkomens, doordat zij meer van hun uitgaven aan goederen moeten besteden, en bieden geen flexibiliteit zoals inkomstenbelastingen dat wel doen door bijvoorbeeld kinderbijslag of donatievoordelen. Daarnaast suggereert Michael Graetz, hoogleraar belastingrecht aan Yale Universiteit, dat deze maatregel vooral de rijksten zou bevoordelen en de ongelijkheid verder zou vergroten.
De Amerikaanse overheid heeft nog niet gereageerd op vragen over deze plannen.
