Introductie: een complexe situatie voor Rusland
De Amerikaanse militaire ingreep in Venezuela wordt door verschillende waarnemers bekeken als zowel een zegen als een last voor de Russische president Vladimir Putin. De actie, gericht op het arresteren van Venezolaans leider Nicolás Maduro, wordt beoordeeld binnen een breder internationaal en strategisch kader. Deze gebeurtenis markeert een nieuwe fase in de geopolitieke rivaliteit tussen de Verenigde Staten, Rusland en andere grootmachten.
De gebeurtenissen rond Maduro
Op 6 januari 2026 werden er beelden gedeeld van een massale vrouwenmars in Caracas, waarin de terugkeer van Maduro geëist werd. Drie dagen daarvoor hadden Amerikaanse troepen de Venezolaanse leider en zijn echtgenote gevangen genomen. Tijdens een bijeenkomst in het Kremlin op 7 mei 2025 had Putin nog de hand geschud met Maduro, kort voor de viering van de 80e verjaardag van de overwinning van de Sovjet-Unie op nazi-Duitsland. De coup in Venezuela, en de daaropvolgende arrestatie van Maduro, wordt niet alleen als een Americaans offensief gezien, maar ook als een indicatie van de internationale positie en mogelijkheden van Rusland.
Strategische gevolgen voor Rusland
De snelle Amerikaanse operatie wordt door experts geïnterpreteerd als beide een voordeel en een belasting voor Putin. Aan de ene kant ondermijnt het de steun voor Maduro en leidt het tot het verlies van een strategisch contactpunt in Zuid-Amerika, bovendien ondermijnt het de invloed van Rusland in de regio en in haar olie- en gasindustrie.
Anderzijds kunnen de acties in Venezuela ook dienen als een reden voor de West-Europese en Amerikaanse bondgenoten om de aandacht af te leiden van de escalaties in Oekraïne. Het nieuwe Amerikaanse initiatief in Venezuela voedt de onzekerheid binnen de internationale gemeenschap en maakt de geopolitieke situatie complexer.
De reactie van Rusland en de internationale gevangenschap
Tot nu toe heeft Putin geen expliciete commentaar gegeven op de Amerikaanse acties. Russische diplomaten hebben deze wel veroordeeld als overtredingen van het internationaal recht. Dmitry Medvedev, voormalig president en nu vicevoorzitter van de Veiligheidsraad, merkte op dat de acties van Trump weliswaar onwettig waren, maar ook consistent worden beschouwd in hun verdediging van Amerikaanse belangen.
Op 7 mei 2025 meldde de VS dat twee olie-tankers, die sancties opgelegd kregen, in verband werden gebracht met Venezuela, waaronder een tanker met een Russisch vlaggeschip in de Noord-Atlantische Oceaan.
Ruslands geopolitieke invloedssfeer sinds 2014
Na de illegale annexatie van de Krim in 2014 houdt Putin eraan om de gebieden rondom Rusland als invloedssfeer te bestempelen, waarin de toenadering van de Westelijke landen niet toegestaan is. Volgens Putin beschouwt Rusland de uitbreiding van NATO tot haar grenzen als een serieuze veiligheidsdreiging, net zoals de wens van Oekraïne om lid te worden van het militair bondgenootschap.
Vóór de invasie in Oekraïne had Rusland al geprobeerd een deal te sluiten waarbij het niet in Latijns-Amerika zou inmengen, in ruil voor een vrije hand in Europa. Hoewel er nooit formeel aanbod ligt, suggereerden Russische diplomaten in Washington dat Moscows invloed in Venezuela mogelijk zou kunnen worden afgestaan aan de VS, in ruil voor invloed in Europa. Volgens sommige experts, zoals Fiona Hill, is de Amerikaanse overheid niet geïnteresseerd in dergelijke regelingen.
De rol van Venezuela en de invloedssfeer
Voorafgaand aan de invasie in Oekraïne had Rusland mogelijk plannen om troepen te stationeren in Cuba en Venezuela, vergelijkbaar met de crisis uit 1962. Hoewel de betrekkingen oppervlakkig waren sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, heeft Rusland na 2000 opnieuw interesse getoond door militaire uitrusting en steun aan Venezuela te bieden, waaronder het sturen van nucleaire bommenwerpers.
De moeilijkheidsgraad van een vaste militaire aanwezigheid blijft echter hoog door logistieke en strategische problemen.
Het doctrine van macht door kracht
De Amerikaanse arrestatie van Maduro en zijn vrouw wordt internationaal gezien als een heropleving van de “macht betekent recht”-leer. Dit ondersteunt het Russische standpunt dat zijn acties in Oekraïne gerechtvaardigd zijn door het beschermen van belangrijke belangen, vergelijkbaar met het Amerikaanse optreden in Venezuela.
Dmitry Medvedev stelde dat de arrestatie van Maduro het moeilijker maakt voor landen om de Russische interventie in Oekraïne te veroordelen, omdat het lijkt op een dergelijke aanpak van de Verenigde Staten elders.
Er wordt ook gerapporteerd dat Maduro en anderen betrokken waren bij drugssmokkel, wat tot verdere controverse leidt.
De geopolitieke implicaties
De gebeurtenissen versterken de overtuiging binnen de Russische beleidskringen dat de Amerikaanse acties in Venezuela en elders een precedent scheppen dat macht belangrijker is dan het recht. Dit kan leiden tot versnelling van de Russische militaire strategie in Oekraïne, waarbij sommige politici, zoals Alexander Dugin, pleiten voor een harde aanpak.
