Inleiding
De recente controverse rond de benoeming van federale procureurs onder het presidentschap van Donald Trump heeft geleid tot diverse juridische uitdagingen in meerdere staten. Verschillende rechters hebben geoordeeld dat de door Trump benoemde procureurs onwettig in functie waren, hetgeen vragen oproept over de rechtmatigheid van hun autoriteit en de procedurele stappen die zij namen.
De situatie in New York
In New York formuleert de Advocaat-Generaal, Letitia James, momenteel een formeel bezwaar tegen de legitimiteit van John Sarcone, die als tijdelijke U.S. advocaat voor Noord-New York optreedt. Tijdens een geplande hoorzitting op donderdag in de rechtbank betwist James de bevoegdheid van Sarcone om toezicht te houden op een onderzoek van het Department of Justice (DOJ). Dit onderzoek richt zich op rechtszaken die James heeft ingediend tegen Donald Trump en de National Rifle Association.
James, een Democrate, stelt dat de door Sarcone uitgegeven dagvaardingen en de daaraan gekoppelde onderzoeken onrechtmatig zijn. Volgens haar advocaten is Sarcone niet bevoegd om op die wijze op te treden en moet alles wat hij in die hoedanigheid heeft gedaan, worden geblokkeerd. Ze beschuldigen de regering ervan de wet te hebben vervalst om Sarcone tot een benoeming te maken, en wijzen erop dat zijn positie zonder geldige basis is.
De advocaten van het DOJ verdedigen echter de benoeming van Sarcone en stellen dat deze volgens de regels correct verliep en dat de verzoeken om het blokkeren van de dagvaardingen ongegrond zijn.
Legaliteit van benoemingen onder Trump
De controverse rondom de benoemingen heeft zich niet beperkt tot New York. In verschillende staten, waaronder Virginia, Nevada en Californië, oordeelden rechters dat de benoemingen van procureurs door de Trump-regering onwettig waren. Een federale rechter in Virginia verwierp bijvoorbeeld de aanklachten tegen James en voormalig FBI-directeur James Comey, omdat de benoeming van de interim-U.S. advocaat in die zaak, Lindsey Halligan, onwettig was. Hiertegen wordt een beroep verwacht.
Ook in New Jersey heeft een federale rechtbank geoordeeld dat Alina Habba, voormalig persoonlijke advocaat van Trump, niet kan dienen als hoogste federale aanklager in de staat. Volgens federale wetgeving moeten benoemingen voor U.S. advocaten worden bevestigd door de Senaat. Indien de functie vacant is, kan de procureur-generaal een tijdelijke aanstelling doen, die daarna automatisch vervalt na 120 dagen tenzij de rechters deze verlengen of een andere benoeming doen.
Trump heeft geen benoemingen gedaan voor het Noordelijke District van New York. In maart stelde procureur-generaal Pam Bondi Sarcone aan als interim-U.S. advocaat, maar nadat diens termijn van 120 dagen verliep, weigerden rechters hem in functie te houden. Bondi nam vervolgens het onconventionele stappen door Sarcone tot speciale advocaat te benoemen en hem daarna te laten fungeren als eerst assistent-U.S. advocaat, wat door juristen wordt gezien als een onregelmatige wijze van benoeming.
De juridische argumenten en consequenties
Volgens de advocaten van James is deze aanpak een manipulatie van de wet, aangezien de benoemingen van federale functionarissen volgens de normale procedure via bevestiging door de Senaat zouden moeten verlopen. De DOJ-advocaten verdedigen de benoemingen door te stellen dat de procureur-generaal de onbelemmerde bevoegdheid heeft om advocaten te benoemen en taken te delegeren. Zij beargumenteren bovendien dat Sarcone, ook indien hij niet volgens de standaardprocedure is aangesteld, nog steeds bevoegd is om onderzoeken op te zetten en te leiden als speciale advocaat.
Deze controverse over benoemingen en bevoegdheden speelt zich af te midden van politie- en gerechtelijke procedures, waarbij onder meer aanvallen op de integriteit van de politiek gemotiveerde onderzoeken worden gedaan. Tijdens de campagnes en de eerste termijn van Trump waren Sarcone en Habba al betrokken bij het juridische team van de voormalig president en vervulden zij functies binnen het ministerie, hetgeen de complexiteit van de situatie versterkt.
In Nevada en Californië passen rechters vergelijkbare beslissingen toe, waarbij benoemingen van procureurs worden teruggedraaid op basis van procedurefouten of onwettige benoemingsprocessen. Het blijft onduidelijk hoe deze juridische geschillen zullen evolueren en of ze tot significante veranderingen in het benoemingsproces voor federale advocaten zullen leiden.
