Relatie met de Verenigde Staten en internationale normen
De Guatemalteekse president Bernardo Arévalo benadrukte op donderdag dat Guatemala, ondanks een goede relationele band met de Verenigde Staten, zich inzet voor het internationaal recht en de vreedzame oplossing van geschillen. Hij gaf aan dat, hoewel het land een sterke band onderhoudt met Washington, het toch vasthoudt aan de principes van internationale rechtsnormen.
Volgens Arévalo bevindt de wereld zich momenteel in een periode van chaos, waarin de bestaande regels van het oude ordeningssysteem worden geschonden. Hij stelde dat een centrale vraag is hoe men dit wanordelijke toestand kan herstellen zodat de wereld weer functioneert zoals bedoeld. Deze situatie komt niet uit de lucht: Guatemala is niet nieuw voor Amerikaanse inmenging.
Zijn vader, Juan José Arévalo Bermejo, was de eerste democratisch gekozen president van Guatemala en speelde een belangrijke rol in de “voorjaar democratie” van het land tussen 1945 en 1954. Deze periode eindigde met een Amerikaanse interventie die leidde tot een burgeroorlog van 36 jaar, waarbij meer dan 250.000 mensen omkwamen of vermist werden.
Historische context en actuele diplomatie
Arévalo onderstreepte dat elke internationale actie in overeenstemming moet zijn met de internationale rechtsregels. Indien dit niet gebeurt, ontstaat er een gevaarlijk systeem dat vooral de landen met dominantie-ambities in stand houdt. Hij verwijst hierbij naar de lessen uit de geschiedenis, waarin landen als Guatemala, met zijn diepe historische banden met Amerika, te maken hadden met buitenlandse inmenging.
Zijn vader leidde het land na een revolutie in 1944 en voerde onder andere sociale zekerheid, arbeidswetgeving, minimumloon en het recht op stakingen door. Ook gaf hij de universiteit van Guatemala autonomie en voerde hij agrarische hervormingen door. Deze maatregelen stuitten echter op interventies van de Verenigde Staten, vooral vanwege de belangen van bedrijven als de United Fruit Company, die grote delen land bezaten in het noordoosten van het land.
Zo werd Arévalo Bermejo door rechtsgroepen nog steeds als communistisch bestempeld en wordt er in Guatemala nog altijd gespeculeerd dat het huidige presidentismezelfde ideologie zou koesteren. Desalniettemin onderhoudt Arévalo een nauwe samenwerking met Washington, inclusief contacten met de Amerikaanse staatssecretaris Marco Rubio, die tijdens een bezoek vorig jaar de samenwerking met Guatemala bevestigde.
New- en bestaande veiligheids- en migratiebeleid
Een belangrijk onderwerp tussen Guatemala en de VS is de strijd tegen drugshandel en de migratieproblematiek. Arévalo stelt dat deze samenwerking Guatemala in een gunstige positie plaatst, als een van de vier landen die nog steeds tariefafspraken met de Amerikanen hebben. Deze goede bilaterale relatie heeft ook het embargo dat sinds 1977 op Guatemala rustte opgeheven. Dit embargo was ingesteld door de VS vanwege mensenrechtenschendingen door het Guatemalteekse leger, kwesties die tegenwoordig nog worden onderzocht en berecht.
Volgens Arévalo is de diplomatieke relatie zo sterk dat het Amerikaanse presidentschap van Donald Trump en de mogelijke verdere inmenging momenteel geen echte dreiging vormen voor de Guatemalteekse soevereiniteit. Hij benadrukte dat Guatemala geen verband heeft met het drugskartel en dat de strijd tegen de drugshandel wordt voortgezet zonder dat men zich hoeft te beperken door verleden.
Wat migratie betreft, zei Arévalo dat het aantal deportaties vergelijkbaar is met dat van voorgaande jaren en dat er afspraken zijn gemaakt over de behandeling van terugkeerders. Het beleid is gericht op het bieden van condities voor een goede integratie van migranten die terugkeren naar Guatemala.
Verder worden in de eerste helft van dit jaar leiders in onder meer de Grondwettelijke rechtbank en het Openbaar Ministerie hervormd, wat cruciaal is voor de nationale democratie. Volgens Arévalo is dat noodzakelijk voor het duurzame democratische proces in Guatemala, waarbij de institutionele ontwikkeling centraal staat.
