Introductie van de problematiek
Haaien staan bekend om hun indrukwekkende tanden, die essentieel zijn voor hun overleving als toppredatoren in de oceanen. Deze tanden worden voortdurend aangevuld doordat ze in de loop van hun leven nieuwe tanden vervangen. Echter, recente studies tonen aan dat veranderingen in de chemische samenstelling van de oceaan mogelijk de sterkte en structuur van deze tanden kunnen beïnvloeden.
Oorzaken van oceaanzuurwording
De toename van oceanzuur wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door menselijke activiteiten, met name de verbranding van fossiele brandstoffen zoals kolen, olie en gas. Hierdoor absorberen de oceanen meer kooldioxide (CO2) uit de atmosfeer, wat leidt tot een verhoogde zuurgraad. Volgens de Nationale Oceaan- en Atmosferische Administratie (NOAA) wordt verwacht dat de zuurgraad van de oceaan tegen het jaar 2300 bijna tien keer zo hoog zal zijn als nu.
Onderzoek naar de effecten op tanden van haaien
In een studie gepubliceerd in het tijdschrift Frontiers in Marine Science verzamelden Duitse wetenschappers meer dan 600 uitgevallen tanden van zwarte rifhaaien in een aquarium. Deze soort voorkomt in de stille en Indische Oceaan en wordt vaak ongeveer 1,7 meter lang. De onderzoekers exposeerden de tanden aan water met de actuele zuurgraad en die van de voorspellingen voor 2300.
De tanden die aan de meer zure omstandigheden werden blootgesteld, vertoonden aanzienlijke schade, zoals barsten, gaten, aantasting van de wortel en degradatie van de structuur van de tand zelf. De resultaten benadrukken dat oceanzuurwording mogelijk significante invloed heeft op de morfologie en kracht van de tanden van haaien.
Gevolgen voor haaien en de ecosystemen
Haaientanden worden beschouwd als uiterst ontwikkeld wapentuig, ontworpen om vlees te snijden. Ze zijn niet gemaakt om tegen de corrosieve effecten van de oceaanzuur te beschermen. Sharks verliezen in hun leven duizenden tanden, die cruciaal zijn voor het reguleren van populaties van vis en zeezoogdieren in de oceanen.
Veel haaiensoorten worden momenteel bedreigd met uitsterven; volgens de Internationale Unie voor Natuurbehoud staat meer dan een derde van de soort onder bedreiging.
Desalniettemin beschikken haaien over meerdere adaptieve factoren die hen kunnen helpen zich aan te passen aan de veranderende omstandigheden. Nick Whitney, senior onderzoeker bij het Anderson Cabot Center voor Levenswetenschappen aan het New England Aquarium, benadrukt dat de tanden binnen de mond van de haai worden gevormd en daarom enige tijd beschermd blijven voor chemische veranderingen.
Daarnaast herinnert Whitney eraan dat haaien al 400 miljoen jaar overleven door voortdurende aanpassingen en evolutie.
Andere bedreigingen en toekomstige uitdagingen
Overbevissing blijft echter de grootste bedreiging voor haaien. Onderzoekers zoals Gavin Naylor waarschuwen dat oceanzuurwording verschillende andere problemen met zich mee kan brengen. Zo wordt geschat dat het bouwen van schelpen voor schelpdieren zoals oesters en mosselen moeilijker wordt, wat hun overlevingskansen verlaagt.
Ook kunnen de schalen van vissen slanker en brozer worden, hoewel het nog niet duidelijk is of dat implicaties heeft voor haaien die op deze vissen jagen. De bedreiging door oceanzuur wordt dus niet alleen beperkt tot de tanden, maar heeft potentieel verstrekkende gevolgen voor het hele mariene ecosysteem.
Volgens Naylor en anderen is het belangrijk om oceanzuurwording niet te negeren als een gevaarlijke factor voor de oceanen. Baume en collega-wetenschappers benadrukken dat de evolutionaire successen van haaien vooral afhankelijk zijn van hun goed ontwikkelde tanden, en dat deze mondiaal kenmerk een essentiële rol speelt in hun overleving.
