Een nieuw buitenkansje voor wetenschappers in een tijd van snelle smelting
Naarmate de wereldwijde opwarming de landijsreservoirs doet smelten, opent zich een bijzondere faciliteit in Antarctica. Deze locatie dient ter bewaring van ijskernen die een geschiedenis van de atmosfeer van de aarde vastleggen. Het doel is om toekomstige generaties te voorzien van een reeks samples die inzicht geven in het klimaatverleden, voordat de opwarming alle ijsvoorraden in veel regio’s volledig doet verdwijnen.
Wat zijn ijskernen en waarom zijn ze belangrijk?
Een ijskern fungeert als een soort tijdcapsule, waarin fossielen van de atmosfeer uit het verleden geconserveerd zijn in bevroren klimaatarchieven. Door de snelle smelting van gletsjers wereldwijd is er een haast gemaakt om deze ijsmonsters te bewaren. Uit de kernresten kunnen onderzoekers afleiden hoe de atmosfeer er vroeger uitzag, inclusief gegevens over broeikasgassen, aerosolen en verontreinigingen die vastzaten in de ijslagen.
De eerste opgeslagen monsters en locatie
De eerste twee voorbeelden van alpenijs, afkomstig van Mont Blanc in Frankrijk en Grand Combin in Zwitserland, worden nu bewaard in een ijsgrot op de Concordia-onderstation op de Antarctica-plateau. De temperatuur in deze bewaarruimte wordt constant gehouden op ongeveer -52°C (-61°F). Deze gletsjer-ijskernen bevinden zich in een gespecialiseerde omgeving die de integriteit van het bewaarde materiaal garandeert.
Aanleiding en betrokken instanties
Het initiatief, geleid door de Ice Memory Foundation — een consortium van Europese onderzoeksinstituten — werd woensdag officieel geopend. De fondsenwerving gebeurde door de ontvangst van 1,7 ton ijs dat via een ijsbreker werd aangevoerd na een tocht van 50 dagen met koelwagens vanaf Trieste, Italië. Dit project werd gestart in 2015 door verschillende onderzoeksinstanties uit Frankrijk, Italië en Zwitserland, waaronder het Franse CNRS en IRD, de Universiteit Grenoble-Alpes, het Italiaanse CNR, Ca’ Foscari Universiteit Venetië en het Paul Scherrer Instituut in Zwitserland.
Toekomstplannen en wetenschappelijke doelen
Wetenschappers hebben al ijskernen geïdentificeerd en geboord op tien gletsjerlocaties wereldwijd. In de komende jaren worden deze monsters overgebracht naar het onderstation in Antarctica. Het streven is om binnen tien jaar een internationale overeenkomst te formuleren die de bescherming en het behoud van deze ijkernen garandeert, zodat ook toekomstige generaties ze kunnen bestuderen.
De impact van klimaatverandering op ijs en atmosfeerinformatie
Omdat de temperaturen wereldwijd stijgen, verdwijnen gletsjers in een snel tempo. Dit betekent ook het verlies van cruciale gegevens over de oude atmosfeer. Sinds 2000 is tussen de 2% en 39% van het ijs van gletsjers in bepaalde regio’s verdampt, terwijl wereldwijd ongeveer 5% van het ijs verloren is gegaan, aldus de stichting.
Het belang van ijskernen als referentie
Volgens Celeste Saulo, secretaris-generaal van de Wereld Meteorologische Organisatie van de VN, zijn ijskernen geen relicten, maar belangrijke referentiepunten. Ze stellen wetenschappers in staat te begrijpen wat er in het verleden veranderde, hoe snel dat ging en waarom.
