Hoge aantal dodelijke slachtoffers tijdens protesten
Volgens rapporten van activisten zijn de sterftecijfers door de repressie van protesten in Iran de grens van 2.500 overtroffen. Op dinsdag meldden zij dat ten minste 2.571 mensen om het leven zijn gekomen, waarmee het aantal slachtoffers significant hoger ligt dan bij eerdere incidenten in het land. Dit fenomeen roept herinneringen op aan de chaos rond de Islamitische Revolutie van 1979, met grootschalige protesten en gewelddadige confrontaties.
Officiële reactie en rapportages
De Iraanse staatszender gaf voor het eerst een officiële bevestiging van de sterfgevallen. Een functionaris verklaarde dat het land ‘veel martelaren’ kent en dat het aantal niet eerder werd bekendgemaakt vanwege de afschuwelijke verwondingen van de slachtoffers. Deze mededeling volgde op de publieke bekendmaking van de cijfers door activisten.
Ontstaan en verloop van de protesten
De betogingen begonnen meer dan twee weken geleden als reactie op de economische crisis die Iran treft. Al snel richtten de demonstraties zich tegen de theocratie en vooral tegen de 86-jarige opperste leider, ayatollah Ali Khamenei. Op beelden die dinsdag werden vastgelegd door The Associated Press, zijn graffiti te zien en chants te horen die oproepen tot de dood van Khamenei, wat de doodstraf zou kunnen betekenen.
Internationale reacties en politieke uitspraken
Na de publicatie van de nieuwe sterftecijfers twitterde de Amerikaanse voormalig president Donald Trump: “Patriotten in Iran, blijf protesteren – neem de controle over jullie instellingen!” Hij kondigde ook de opschorting aan van alle ontmoetingen met Iraanse functionarissen totdat het azelijke geweld tegen demonstranten stopt en hulp onderweg is. Later verklaarde hij dat zijn regering wacht op een nauwkeurig rapport voordat ze verdere acties ondernemen, waarbij hij de Iraanse veiligheidsdiensten beschuldigde van wangedrag.
Huidige situatie en gevolgen voor de bevolking
Volgens de activisten zijn er tot nu toe 2.403 manifestanten gedood, naast 147 personen die aan het gouvernement gelieerd waren. Twaalf kinderen en negen burgers die niet deelnamen aan de protesten, zijn ook omgekomen. Daarnaast zouden meer dan 18.100 mensen zijn gearresteerd. Door het internetverbod is het moeilijk om een volledig beeld te krijgen van de omvang van de protesten. De nieuwe cijfers over het aantal doden worden als schokkend beschouwd, vooral omdat ze in slechts twee weken tijd viermaal zoveel slachtoffers vertonen dan de protesten rond Mahsa Amini in 2022.
Repressie en maatschappelijke impact
Eigenaren van winkels en handelaren melden dat de autoriteiten hen hebben opgedragen onder alle omstandigheden weer open te gaan, ondanks dat veel openbare diensten stil liggen. De politie en militairen, waaronder de basij-troepen, patrouilleren in de straten met hen speurend naar protestgroepen, gebruik makend van traangas en geweren. Verschillende banken en overheidskantoren zijn in brand gestoken, wat de moeilijkheid van het functioneren zonder internet verduidelijkt. In sommige gebieden worden mensen gezien die de veiligheidstroepen uitdagen en af en toe worden willekeurige burgers aangehouden.
De rol van leiders en de toekomst van de protesten
Ayatollah Khamenei sprak in een officiële verklaring en prees de deelname aan de pro-regeringsdemonstraties op maandag. Hij waarschuwde tegen de dreiging van de Verenigde Staten en probeerde het volk te intimideren door te stellen dat de Iraanse natie sterk en bewust van haar vijanden is. Op de staatszender werden chants zoals “Dood aan de Verenigde Staten!”, “Dood aan Israël!” en “Dood aan de vijanden van God!” uitgeroepen. De Iraanse procureur-generaal heeft verklaard dat iedereen die zich bij de protesten aansluit, beschouwd wordt als een ‘Vijand van God’, wat de doodstraf tot gevolg kan hebben.
De situatie blijft gespannen; het mechanisme van repressie en de maatschappelijke onrust maken een snelle verandering onwaarschijnlijk. De protestbewegingen lijken de kern van de Iraanse samenleving te raken, terwijl de overheid onderhoudt dat haar kracht en bewustzijn groot genoeg zijn om de crisis te overwinnen.
