Introductie en algemene informatie
De geboortedag van de historische Boeddha, ook bekend als Shakyamuni Boeddha, wordt in meerdere landen gevierd onder de naam Vesak. Het is een belangrijke dag voor boeddhisten wereldwijd, omdat het zowel de geboorte als de verlichting en het overlijden van de Boeddha markeert. De datum varieert afhankelijk van de boeddhistische school en het land. In diverse Aziatische landen wordt het op de achtste dag van de vierde maand van de lunisolaire kalender gevierd, wat dit jaar op 15 mei valt. In andere regio’s in Zuid- en Zuidoost-Azië wordt het tijdens de eerste volle maan van mei gevierd, wat op 23 mei valt.
De geboorte en het leven van Siddhartha
Siddhartha werd geboren in Lumbini, dat nu op de grens ligt van India en Nepal. Zijn moeder, Maya, was de echtgenote van koning Suddhodana van de Shakya-clan. Volgens boeddhistische overleveringen werd in haar droom een witte olifant geregistreerd die haar lichaam binnentrat, wat een teken was van haar zwangerschap. Verschillende teksten beschrijven de wonderbaarlijke geboorte van Siddhartha, waarbij wordt vermeld dat de goden Indra en Brahma hem begroetten, terwijl hij slechts enkele stappen na zijn geboorte zette. Men gelooft dat hij werd gewassen door de goden en dat hij afstand nam van het wiel van de dood in een ritueel dat de reiniging symboliseert.
Suddhodana probeerde zijn zoon te beschermen tegen lijden en ouderdom, onder de indruk dat isolatie hem zou leiden tot een koninklijke status. Toch kon hij Siddhartha niet lang beschermen, omdat de prins geconfronteerd werd met ziekte, ouderdom en de dood die hij zag tijdens zijn reizen. De teleurstelling over de vergankelijkheid van het leven leidde hem tot zes jaar ascetisme. Op 35-jarige leeftijd bereikte hij verlichting in Bodh Gaya in het noordoosten van India en noemde zichzelf vervolgens de Boeddha, wat “de ontwakende” betekent.
Waarom en hoe wordt de geboortedag van Boeddha gevierd?
Voor boeddhisten is deze dag niet alleen een gelegenheid om de geboorte van de Boeddha te vieren, maar ook om stil te staan bij zijn leer en het belang van meditatie en morele praktijk. In veel Aziatische landen wordt de dag tevens gekoppeld aan de verlichting en het overlijden van de Boeddha. Tijdens deze dag gaan gelovigen naar tempels voor rituelen zoals chanting en meditatie, en gezinnen versieren hun huizen met lampionnen. Vaak worden er gerechten gedeeld en speciale ceremonieën gehouden.
Verschillende landen en hun vieringen
Zuid-Korea
In Zuid-Korea is de geboortedag van Boeddha een nationale feestdag. Het hoogtepunt van de festiviteiten is het Lotus Lantaarnfestival, ook wel Yeondeunghoe genoemd, waarin duizenden kleurrijke papierlantaarns in de vorm van lotussen in tempels en straten worden opgehangen. Op deze dag bieden veel tempels gratis maaltijden en thee aan bezoekers. De verlichte parade symboliseert de licht van Boeddha’s leer. In Noord-Korea wordt de feestdag sinds 1988 in boeddhistische tempels erkend, maar het is geen officiële nationale feestdag. In 2018 werden gezamenlijke diensten gehouden tussen Noord- en Zuid-Koreaanse monniken, hoewel dergelijke uitwisselingen recent minder frequent zijn vanwege de spanningen omtrent het nucleaire programma van Noord-Korea.
China
In China wordt de geboortedag gevierd met een ritueel waarbij geparfumeerd gezegend water over een beeld van de jonge Boeddha wordt gegoten. Het beeld toont hem met de rechterwijsvinger gericht naar de lucht en de linkerwijsvinger naar beneden. Volgens de legende kondigde de Boeddha na zijn geboorte aan dat hij niet opnieuw zou reïncarneren, en werd hij door draken uit de hemel gezegend met water.
Japan
In Japan wordt op 8 april Boeddha’s geboortedag gevierd, bekend als Hana Matsuri, oftewel het bloemenfestival. Op die dag wordt op tempelterreinen een ‘bloementheater’ ingericht met kleurrijke bloemen. In het midden wordt een schaal met water en een beeld van de jonge Boeddha geplaatst. Devoten gieten zoete thee over het hoofd van het beeld. Ook sonten wordt op deze dag het Kambutsu-e, een feest rond de geboorte van Boeddha, gerecreëerd met ceremonies in tuinen en tempels.
Zuid- en Zuidoost-Azië
In de regio’s in Zuid- en Zuidoost-Azië wordt de feestdag tijdens de volle maan van de tweede maangkorte maand, bekend als Vesakha of Vaisakha, gevierd. Het woord ‘Purnima’ betekent volle maan en geeft de naam ‘Buddha Purnima’ aan het festival. Belangrijke plaatsen zoals de Mahabodhi-tempel in Bodh Gaya worden versierd, en gelovigen nemen deel aan speciale gebeden onder de bodhi-boom, waarin de Boeddha verlichting bereikte. In landen zoals India en Nepal wordt op deze dag rijstepap geserveerd om het verhaal van Sujata te herinneren, een jong meisje dat gegist melkpap aan de Boeddha bood. In landen als Maleisië en China worden dieren en vogels vrijgelaten als goede karma, terwijl men in Sri Lanka huizen en straten versiert met kaarsen en papieren en bamboe-lantaarns. Festivals omvatten zang, theatervoorstellingen en het branden van wierook, terwijl in Vietnam het feest nog steeds wordt gevierd, hoewel het geen officiële feestdag is sinds de hereniging in 1975.
Conclusie
De viering van de geboortedag van Boeddha verschilt sterk per regio en cultuur, maar heeft in alle gevallen een religieuze betekenis en wordt zowel in tempels als in gemeenschappen gevierd. De rituals en festiviteiten weerspiegelen de historische en spirituele waarde die de dag voor boeddhisten wereldwijd heeft.
