Verschuivingen in internationale samenwerking door het Amerikaanse beleid
De Amerikaanse regering onder leiding van Donald Trump heeft aangekondigd zich terug te trekken uit talrijke internationale organisaties. Daarbij gaat het onder meer om de Volkstelling en het Klimaatverdrag van de Verenigde Naties. Deze stappen weerspiegelen een bredere trend van terugtrekking uit wereldwijde samenwerkingsinitiatieven.
Verklaring van de Verenigde Naties over de Amerikaanse plichten
Op donderdag stelde de hoogste VN-functionaris, António Guterres, dat de Verenigde Staten een wettelijke verplichting hebben om hun bijdragen aan de VN-fondsen voort te zetten, ondanks de recente aankondigingen van het Witte Huis om steun op te zeggen voor meer dan dertig VN-gerelateerde projecten.
Guterres betreurde de beslissing van president Donald Trump om zich terug te trekken uit 31 VN-gerelateerde organisaties. Dit omvat onder andere het VN-Volksgezondheidsfonds en het Klimaatverdrag dat internationale onderhandelingen mogelijk maakt. Daarnaast zet Washington ook een stap uit andere mondiale organisaties die geen directe binding met de VN hebben.
De juridische en financiële consequenties
Volgens Stéphane Dujarric, woordvoerder van Guterres, blijven de lidstaten volgens de VN-charter verplicht om bij te dragen aan de reguliere begroting en de vredesmissies, zoals vastgesteld door de Algemene Vergadering. “Deze financiële bijdragen zijn een juridische verplichting voor alle lidstaten, inclusief de Verenigde Staten,” benadrukte hij.
Ondanks de aankondiging zullen de betrokken VN-organisaties hun werkzaamheden voortzetten en blijven leveren voor degenen die afhankelijk zijn van hen, aldus Dujarric.
Internationale reacties en het Amerikaanse beleid
De reactie van de VN kwam na maanden van intense onderhandelingen en publieke en besloten gesprekken, waarin de VN zich probeerde te verzetten tegen het afbouwen van de Amerikaanse financiering. Eerdere initiatieven, zoals een overeenkomst van 2 miljard dollar voor humanitaire hulp, werden getracht te behouden, maar de invloed van het Amerikaanse beleid nam toe.
De terugtrekking van de VS uit meerdere organisaties heeft niet alleen de VN geraakt, maar heeft ook andere westerse landen zoals Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk doen nadenken over hun bijdrage aan humanitaire projecten. Sommige landen verschuiven hun financiering naar militaire uitgaven.
De aankondiging en de reacties van diplomaten
De formele aankondiging van de terugtrekking werd niet vooraf gecommuniceerd. Diplomaten leerden over de beslissing via nieuwsberichten en sociale media van de Amerikaanse regering. Officieel commentaar van de Amerikaanse overheid bleef uit, waardoor veel VN-functionarissen terughoudend waren over de impact op hun projecten.
De executive order van Trump en de betrokkenheid bij internationale organisaties
Na een grondige herziening van de deelname aan internationale organisaties ondertekende Trump een uitvoeringsbesluit dat de Amerikaanse steun aan 66 groepen, commissies en adviesraden opschort. Veel van deze organen zijn gericht op klimaat, arbeid en migratie en worden door de Amerikaanse regering als minder relevant voor haar belangen gezien.
Eerder had de Amerikaanse regering al de steun opgeschort voor de Wereldgezondheidsorganisatie, UNRWA, het Mensenrechtenraad en UNESCO. In plaats van volledige bijdragen kiest de VS nu voor een selectieve aanpak, met een focus op organisaties die aansluiten bij de Amerikaanse prioriteiten.
De impact op VN-agentschappen en de klimaatonderhandelingen
Een opvallend onderdeel van de terugtrekking is het vertrek uit het Klimaatverdrag van 1992, dat wordt beschouwd als de basis voor het mondiale klimaatbeleid zoals het Parijs-akkoord. Trump verliet dat akkoord kort nadat hij weer aan de macht kwam.
Simon Stiell, secretaris-generaal van het VN-Klimaatverdrag, waarschuwde dat de beslissing de Amerikaanse economie, werkgelegenheid en levensstandaard zou schaden, vooral nu extreme weergebeurtenissen en droogte toenemen. Hij benadrukte dat de deur voor herintreding open blijft, zoals eerder gebeurde met het Klimaatakkoord van Parijs, en dat de kansen in duurzame energie en klimaatadaptatie voor Amerikaanse investeerders groot blijven.
De bijdrage van de VS aan de VN-begroting
De VN-begroting, gefinancierd door haar 193 lidstaten op basis van economische kracht, wordt deels door de Verenigde Staten betaald. De VS, als grootste economie ter wereld, moet 22% van de reguliere begroting bijdragen, en 25% voor de vredesoperaties. Vorig jaar betaalde de VS niet haar volledige bijdrage, wat volgens de VN-waarden de toegang tot stemmen in de Algemene Vergadering beïnvloedt.
Andere permanente leden van de Veiligheidsraad, China, Rusland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, hebben hun volledige bijdragen wel betaald. China deed dat met meer dan 685 miljoen dollar.
