De stap van de Amerikaanse regering
Op woensdag ondertekende de Amerikaanse president Donald Trump een uitvoeringsbesluit dat de steun voor 66 internationale organisaties, agentschappen en commissies opschort. Deze maatregel volgde op een herziening van de betrokkenheid en financiering van alle internationale organisaties, inclusief die geassocieerd met de Verenigde Naties, zoals bekend werd gemaakt door het Witte Huis.
Doelstellingen en doelgroepen
De meeste van deze organisaties zijn verbonden aan de VN en richten zich op onderwerpen zoals klimaat, arbeid, migratie en diversiteit. Volgens de Amerikaanse overheid zijn deze instellingen overbodig, slecht beheerd, inefficiënt en bedreigen mogelijk de soevereiniteit en belangen van de Verenigde Staten. Onder de niet-VN-organisaties op de lijst bevinden zich onder andere de Partnership for Atlantic Cooperation, het International Institute for Democracy and Electoral Assistance en het Global Counterterrorism Forum.
Reden voor de terugtrekking
De Amerikaanse ambtsdragers stellen dat deze organisaties niet effectief zijn en dat hun scope overbodig of mismanaged is. De verklaring van het ministerie van Buitenlandse Zaken luidt dat ze bedreigingen vormen voor de nationale soevereiniteit en de belangen van de VS. Deze terugtrekkingen vinden plaats in een context waarin de Amerikaanse regering al eerdere steun heeft stopgezet voor onder meer de Wereldgezondheidsorganisatie, UNRWA (de VN voor Palestijnse vluchtelingen), het Mensenrechtenraad van de VN en UNESCO.
Internationale reacties en beleidsveranderingen
Volgens analisten zoals Daniel Forti van de International Crisis Group markeert deze aanpak een duidelijke verschuiving in de Amerikaanse strategie ten opzichte van multilateralisme. Hij zegt dat de VS hiermee volgens eigen voorwaarden internationale samenwerking wil aangaan. Deze beleidswijziging betekent een breuk met eerdere Amerikaanse regeringen, ongeacht politieke partij, en zet de VN onder druk door besparingen en herstructureringen te initiëren.
Impact op hulp en projecten
Veel niet-gouvernementele organisaties die samenwerken met de VN melden dat ze projecten hebben moeten sluiten vanwege de bezuinigingen en de afbouw van de Amerikaanse buitenlandse hulp, voornamelijk via de US Agency for International Development (USAID). Ondanks deze verschuivingen benadrukken Amerikaanse functionarissen, inclusief Trump, dat de prioriteit ligt bij het versterken van invloed in internationale communicatie- en arbeidsorganisaties waar de concurrentie met China groot is, zoals de International Telecommunications Union en de International Labour Organization.
Uittreding uit klimaatgerelateerde organisaties en verdragen
De recente uittreding uit het Verdrag inzake klimaatverandering van 1992 (UNFCCC), dat de basis vormt voor het recente Parijs-akkoord, is onderdeel van een bredere strategie om zich van internationale klimaatinitiatieven terug te trekken. Trump classificeerde klimaatverandering als een hoax en verliet het akkoord kort nadat hij de macht overnam. Dit werd bekritiseerd door milieuadviseurs zoals Gina McCarthy, die sprak over een shortsighted en dom beleid dat de Amerikaanse leidersrol op het gebied van klimaatprobleem ondermijnt.
Effecten op mondiale inspanningen en klimaatbeleid
Verschillende wetenschappers waarschuwen dat de Amerikaanse terugtrekking het wereldwijde streven om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen bemoeilijkt. Ze stellen dat andere landen met argumenten kunnen komen om hun eigen actie te vertragen. Zonder de Amerikaanse bijdrage wordt het extra moeilijk om op internationaal niveau significante vooruitgang te boeken, aldus experts.
Specifieke organisaties en de Amerikaanse positie
De Amerikaanse regering heeft eerder steun opgezegd aan verschillende VN-instellingen, zoals UNESCO, de VN voor Palestijnse vluchtelingen (UNRWA) en andere veiligheids- en ontwikkelingsorganisaties. De terugtrekking uit het UNFCCC-verdrag is de meest recente in een reeks stappen die de Amerikaanse pogingen onderstrepen om zich af te zonderen van internationale klimaatinspanningen. Terwijl de VS zich terugtrekt uit sommige organisaties, geeft de Amerikaanse regering aan dat ze de invloed wil richten op internationale normen en initiatieven waar Amerikaanse belangen het beste gediend zijn.
Reacties en verdere ontwikkelingen
De beslissing om uit te treden en te herzien welke organisaties steun krijgen, wordt nog verder geëvalueerd. De Amerikaanse diplomatie benadrukt dat deze herzieningen de manier waarop het land internationale samenwerking benadert verder zullen vormen, en dat de nationale belangen voorop blijven staan.
