De inauguratie van een nieuw pauselijk tijdperk
Op woensdag opende paus Leo XIV, net na het afsluiten van het Heilig Jaar 2025, een nieuwe fase in zijn pontificaat. Tijdens een bijeenkomst in Rome verzamelde hij de kardinalen van over de hele wereld en zette hij enkele prioriteiten uiteen die hij voor de komende periode voor ogen heeft. Een van de opvallendste punten was de hernieuwde focus op de implementatie van de hervormingen die voortvloeien uit het Tweede Vaticaans Concilie (Vaticaans II) uit de jaren zestig, een periode waarin de katholieke kerk ingrijpend werd gemoderniseerd en hervormd.
Versterking van de Vaticaanse hervormingen
Paus Leo stelde dat de leerstellingen van Vaticaans II de “sterrenbeeld” vormen dat de koers van de Kerk wijst. Hij kondigde aan dat hij zijn wekelijkse catechese zal wijden aan een herlezing van essentiële documenten van het concilie. Volgens hem is het belangrijk dat deze teksten opnieuw grondig worden bestudeerd, niet via hearsay of interpretaties, maar door het direct lezen en analyseren van de oorspronkelijke documenten. Hij benadrukte dat het magisterium, het onderwijzend gezag van de kerk, nog altijd de leidraad vormt van haar hedendaagse weg.
Relevantie van Vaticaans II
De hervormingen van Vaticaans II omvatten onder meer het gebruik van de volkstaal in plaats van het Latijn tijdens de Mis, een grotere participatie van leken in kerkelijke aangelegenheden en een herdefiniëring van de relaties tussen de katholieke kerk en de Joden, evenals anderen met verschillende overtuigingen.
De rol van het College van Cardinaal
Voor zijn tweedee dag als paus heeft Leo ook een reformistisch initiatief aangekondigd: een bijeenkomst met de kardinalen in Rome, die begint op woensdagmiddag. De bijeenkomst, bekend als een consistorie, markeert volgens hem een nieuw begin voor zijn pontificaat, dat na het afsluiten van het Heilig Jaar deels wordt begeleid door de intenties en de steun van de hoogste geestelijken.
Betekenis van de consistorie
Het is de eerste keer sinds zijn aanstelling dat Leo deze vorm van consultatie organiseerde, nadat het vorige pauselijke bestuur — onder paus Franciscus — vooral op een kleine, door hem geselecteerde groep kardinalen vertrouwde in plaats van op het volledige College. Dit nieuwe initiatief wordt gezien als een reactie op klachten uit de kerk over het bestuurlijk stijl van Franciscus, die vaak mondiaal werd gevoerd zonder uitgebreide consultatie van het college.
Dialoog en hervormingsagenda binnen de Kerk
De agenda voor de komende bijeenkomsten omvat gesprekken over belangrijke hervormingsdocumenten van paus Franciscus, waaronder zijn initiële missieverklaring en de herzieningen van de hogere bureaucratie uit 2022. Er wordt ook aandacht besteed aan Franciscus’ roep om de Kerk meer “synodaal” te maken, dat wil zeggen meer afgestemd op de noden van de gewone gelovigen. Daarnaast is er discussie over de liturgie, vooral over de verdeeldheid die is ontstaan boven de oude Latijnse Mis, die veel conservatieven blijven ondersteunen ondanks de hervormingen van Vaticanum II.
Conservatisme versus Verandering
Franciscus heeft het gebruik van de oude Latijnse Mis gereduceerd, onder verwijzing naar het ontstaan van scheidslijnen binnen de Kerk. Zijn terughoudendheid jegens deze traditie heeft geleid tot een sterke reactie onder conservatieve en traditionele groepen, vooral in de Verenigde Staten. De nieuwe paus lijkt gecommitteerd aan een pragmatische aanpak om deze verdeeldheid te verminderen.
De samenstelling van de College van Cardinale
Momenteel telt de kardinalenraad 245 leden, bijna evenveel onder de 80 jaar als die ouder zijn. Zij zijn verdeeld tussen degenen die in het conclaaf stemden en degenen die toen al ouder waren. Het exacte aantal deelnemers aan de komende bijeenkomst is niet bekendgemaakt.
Belangrijke figuren
Een van de prominente kardinalen die woensdag tijdens de privé-ontmoetingen werd genoemd, is kardinaal Joseph Zen, de gepensioneerde aartsbisschop van Hong Kong. Zen, die binnenkort 94 wordt, was een uitgesproken konservatieve criticus van Franciscus. Hij uitte jarenlang kritiek op de outreach van de paus naar China en klaagde dat hij geen privé-audiëntie kon krijgen.
Deze bijeenkomsten en herijkingen illustreren de intentie van paus Leo XIV om zijn pontificaat te sturen in een richting die meer gericht is op hervormingen en grotere participatie van de bredere kerk in haar eigen bestuur, teneinde de eenheid en stabiliteit binnen de wereldwijde katholieke gemeenschap te versterken.
