Verwachte bijeenkomsten en hun belang
Op dinsdag kwamen de bondgenoten van Oekraïne samen in Parijs voor belangrijke onderhandelingen die mogelijk de veiligheidsstrategie van het land kunnen beïnvloeden na een eventuele wapenstilstand met Rusland. De vooruitzichten op succes blijven echter onduidelijk, vooral nu de aandacht van de Amerikaanse regering verschuift naar Venezuela.
Voor de rapportage over de situatie in Venezuela, voordat de Verenigde Staten de Venezolaanse leider Nicolás Maduro arresteerden, uitte de Franse president Emmanuel Macron optimisme over de recente bijeenkomst van de zogenoemde “coalitie van de willigen” landen. Deze groep kijkt al maanden naar manieren om toekomstige Russische agressie af te wenden mocht Moskou besluiten de strijd in Oekraïne te staken.
Plannen en verwachtingen voor de top
In een toespraak op 31 december verklaarde Macron dat de bondgenoten tijdens de top concrete toezeggingen zouden doen om Oekraïne te beschermen en te streven naar een rechtvaardige en duurzame vrede. Volgens het kantoor van Macron zal de bijeenkomst op dinsdag een recordaantal officials bijeenbrengen, met 35 deelnemers, waaronder 27 staatshoofden en regeringsleiders. De Verenigde Staten worden vertegenwoordigd door envoys van president Donald Trump, Steve Witkoff en Jared Kushner.
Oorspronkelijk zou de Amerikaanse delegatie geleid worden door Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, maar hij besloot hiervan af te zien vanwege de militaire interventie in Venezuela.
Belangrijkste prioriteiten en onzekerheden
De deelnemers richten zich op concrete resultaten op vijf kerngebieden zodra de gevechten stoppen: het toezicht houden op een wapenstilstand; steun aan de Oekraïnse strijdkrachten; inzet van een multilaterale troepenmacht op land, zee en in de lucht; toezeggingen voor het geval Rusland opnieuw toeslaat; en langdurige defensiesamenwerking met Oekraïne.
Of deze doelen op dinsdag nog haalbaar zijn, is echter onzeker geworden gezien de recente ontwikkelingen rond Venezuela en de nasleep van de beslissingen van Trump in die zaak.
Oekraïne verlangt stevige garanties van Washington voor militaire en andere vormen van steun, die essentieel worden geacht voor soortgelijke toezeggingen van andere bondgenoten. Kieuvrees voor een wapenstilstand die Rusland de tijd geeft zich te hergroeperen en opnieuw aan te vallen, blijft bestaan.
Vorige vorderingen in de onderhandelingen
Voor de militaire operatie van de VS gericht op Maduro, had Witkoff al enige vooruitgang gemeld in de gesprekken over het beschermen en geruststellen van Oekraïne. In een bericht op 31 december tweette hij dat de besprekingen met hem, Rubio en Kushner op de Amerikaanse zijde, en met nationale veiligheidsadviseurs van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland en Oekraïne, zich richtten op het versterken van veiligheidswaarbewaarden en het ontwikkelen van effectieve mechanismen voor conflictbeheer, om zo een herstart van de oorlog te voorkomen.
Frankrijk, dat samen met het Verenigd Koninkrijk maandenlang een multilaterale inspanning coördineerde om een wapenstilstand te ondersteunen, heeft slechts globale details over de omvang van het plan vrijgegeven. Men stelt dat Oekraïne’s eerste verdediging tegen nieuwe Russische aanvallen de Oekraïense strijdkrachten zelf zijn, en dat de coalitie deze wil versterken door middel van training, wapens en andere ondersteuning.
De rol van Europese troepen en onvoltooide details
Macron suggereerde eerder dat Europese troepen mogelijk buiten de frontlinies van Oekraïne ingezet kunnen worden om toekomstige Russische agressie af te schrikken. Daarbij blijven enkele belangrijke details nog onuitgesproken.
President Volodymyr Zelenskyy zei afgelopen weekend dat de inzet van Europese troepen nog op veel bezwaren stuit en dat niet iedereen bereid is om troepen te sturen. Hij benadrukte dat veel landen goedkeuring van het parlement nodig hebben, zelfs als leiders instemmen met militaire steun voor Oekraïne. Tegelijkertijd wees hij erop dat steun in andere vormen mogelijk is, zoals via wapens, technologie en inlichtingen.
Zelenskyy benadrukte dat de inzet van troepen door Groot-Brittannië en Frankrijk, de enige nucleair bewapende landen in West-Europa, vergelijkbaar met de situatie na de wapenstilstand ‘essentieel’ zou zijn. Sommige andere coalitielidstaten kunnen namelijk geen militaire steun in de vorm van troepen bieden, maar doen dat wel via sancties, financiële hulp en humanitaire hulp.
Hij voegde eraan toe dat het bestaan van de coalitie afhangt van de bereidheid van landen om zich actief te laten zien: “Als dat er niet is, dan is het geen echte ‘coalitie van de willing’ meer,” aldus Zelenskyy.
