De context en de huidige situatie
Het plan van de Amerikaanse president Donald Trump om controle te verkrijgen over de olieproductie in Venezuela en Amerikaanse bedrijven aan te moedigen de industrie te hervitaliseren na het detroniseren van president Nicolás Maduro via een militaire onderschepping, zal waarschijnlijk geen directe significante invloed hebben op de wereldwijde oliemarkt.
Het Venezolaanse oliesysteem verkeert al jaren in verval, veroorzaakt door verwaarlozing en internationale sancties. Het zal waarschijnlijk jaren duren en significante investeringen vereisen voordat de productie zich aanzienlijk kan herstellen. Sommige analisten zijn echter optimistisch en voorzien dat Venezuela zijn huidige dagelijkse productie van ongeveer 1,1 miljoen vaten olie binnen afzienbare tijd kan verdubbelen of verdrievoudigen, terugkeren naar historische productie niveaus.
Capaciteit en uitdagingen van Venezuela
Volgens Patrick De Haan, hoofdanalist bij de benzineprijs-tracker GasBuddy, is het belangrijk op te merken dat hoewel sommige rapportages aangeven dat de olie-infrastructuur in Venezuela niet zwaar beschadigd is door Amerikaanse militaire ingrepen, het systeem al decennia wordt afgebroken en heropbouw tijd zal vergen.
Amerikaanse oliebedrijven zullen een stabiele politieke situatie wensen voordat ze fors investeren. Op zaterdag bleef de politiek onzeker: Trump verklaarde dat de Verenigde Staten de controle hebben, terwijl de vicepresident van Venezuela, voorafgaand aan een door het Venezolaanse Hooggerechtshof gelaste overgangsperiode, stelde dat de terugkeer van Maduro noodzakelijk was.
Phil Flynn, senior marktanalist bij Price Futures Group, stelde dat als de Verenigde Staten enige tijd de controle zouden behouden, er optimisme zou kunnen ontstaan over de mogelijkheid dat Amerikaanse energiebedrijven de Venezolaanse olie-industrie snel kunnen vernieuwen. Mocht Venezuela uitgroeien tot een olieproductiecentrum, dan kan dat op de lange termijn leiden tot lagere prijzen en meer druk op Rusland.
Marktveranderingen en reserves
Aangezien olie in het weekend niet verhandeld wordt, is er geen directe prijswijziging zichtbaar. Bij heropening van de markt wordt niet verwacht dat de prijzen significant zullen veranderen, omdat Venezuela lid is van OPEC en haar productie al verwerkt wordt binnen de quota. Bovendien is er wereldwijd momenteel een overschot aan olie.
Venezuela bezit volgens de US Energy Information Administration ’s werelds grootste bewezen ruwe olie-reserves van circa 303 miljard vaten, wat ongeveer 17% van de wereldwijde reserves vertegenwoordigt. Hierdoor is er veel internationale interesse, ondanks de daling in productie.
Internationale bedrijven en de productie
HvD. Exxon Mobil en Chevron, de grootste spelers, gaven zaterdag geen direct commentaar. Niels Nuss, woordvoerder van ConocoPhillips, verklaarde via e-mail dat het bedrijf de ontwikkelingen in Venezuela volgt en de mogelijke implicaties voor de wereldwijde energievoorziening en stabiliteit monitort. Het was te vroeg om te speculeren over toekomstige zakelijke activiteiten of investeringen.
Chevron is de enige grote exploitant die actief in Venezuela is. Het bedrijf produceert ongeveer 250.000 vaten olie per dag via joint ventures met de staatsoliemaatschappij Petróleos de Venezuela S.A. (PDVSA). Ondanks deze reserves produceert Venezuela minder dan 1% van de wereldwijde olieproductie vanwege corruptie, slecht beheer en Amerikaanse sancties. In 1999 werd er nog 3,5 miljoen vaten per dag geproduceerd.
Politieke en infrastructuurproblemen
De kern van het probleem ligt niet in de beschikbaarheid van olie, maar in de politieke situatie en het vertrouwen van bedrijven dat de overheid haar contracten zal nakomen. In 2007 nationaliseerde ex-president Hugo Chávez veel van de olieproductie en dwong grote ondernemingen zoals ExxonMobil en ConocoPhillips te vertrekken.
Francisco Monaldi, directeur van het Latin American Energy Program aan Rice University, benadrukt dat de infrastructuur fors moet worden verbeterd. Volgens schattingen zal het ongeveer tien jaar en een investering van honderd miljard dollar kosten om de olieproductie te verhogen van één miljoen tot vier miljoen vaten per dag.
Vraag en marktomstandigheden
Venezuela produceert zware olie die noodzakelijk is voor diesel en asfalt. Wereldwijd is er een tekort aan diesel door sancties en het feit dat Amerikaanse lichte olie deze niet gemakkelijk kan vervangen. Vroeger waren Amerikaanse raffinaderijen op de Golfkust geoptimaliseerd op zware olie, mede doordat de productie in de VS toen nog niet was gestegen en Venezuela en Mexico overvloedig waren.
Toegenomen Venezolaanse productie zou de druk op Rusland kunnen verminderen doordat Europa en andere regio’s meer diesel en zware olie uit Venezuela kunnen halen, waardoor afhankelijkheid van Russische olie mogelijk afneemt.
Juridische complicaties
Matthew Waxman, hoogleraar staats- en veiligheidsrecht aan Columbia University en voormalig functionaris in het Witte Huis onder George W. Bush, waarschuwt dat het overnemen van Venezolaanse hulpbronnen juridische complicaties met zich meebrengt. De vraag wie daadwerkelijk eigenaar is van de olie, wordt problematisch.
Waxman benadrukt dat een bezettingsmacht niet zelf de rijkdom van een ander land mag renderen door haar hulpbronnen in beslag te nemen, maar dat de Trump-administratie waarschijnlijk zal beweren dat de Venezolaanse regering haar eigendomsrechten nooit rechtmatig heeft gehad.
Volgens Waxman komen zulke aannames voort uit een houding van de Amerikaanse regering die internationaal recht relatiefbenadrukt in haar beleid jegens Venezuela.
