De maan en zon domineren het jaar
In 2026 staan zowel de maan als de zon centraal in de astronomische evenementen die zich in dat jaar voordoen. De maan zal opnieuw de aandacht trekken door een bezoek van astronauten die voor het eerst in meer dan vijftig jaar de maan zullen betreden. Daarnaast zal een reeks robotlandingen op de maan plaatsvinden, waaronder het nieuwe, grote Blue Moon-lander van Jeff Bezos. Een supermoontje staat gepland voor 3 januari, terwijl in mei een blauwe maan zichtbaar zal zijn, een zeldzaam fenomeen dat optreedt wanneer er twee volle manen in één kalendermaand verschijnen.
Zonsverschijnselen en zonne-eclipsen
De zon zal eveneens interessant zijn met twee belangrijke zonsverduisteringen. In februari wordt een ringvormige zonsverduistering zichtbaar vanaf de zuidelijke poolgebieden, aan het einde van de wereld. In augustus volgt een volledige zonsverduistering die zich over de noordelijke regio’s uitstrekt. Tijdens deze gebeurtenis zal de maan het zonlicht volledig blokkeren, waardoor een spectaculaire “ring of fire” zichtbaar wordt. Bovendien wordt een gedeeltelijke maansverduistering verwacht aan het eind van februari, en in augustus volgt een gedeeltelijke maansverduistering die het astronomische jaar afsluit.
Missies naar de maan en andere hemellichamen
Het komende jaar worden meerdere maanmissies uitgevoerd, met plannen van zowel NASA, Chinese ruimtevaartorganisaties als particuliere bedrijven. NASA’s Artemis II-missie, onder leiding van Reid Wiseman, krijgt waarschijnlijk de eerste blik op ruige gebieden aan de verste zijde van de maan die bij eerdere Apollo-missies niet bereikbaar waren. Voor de lancering staat een prototype van een lander van Blue Origin gepland, dat groter zal zijn dan de landers die tijdens de Apollo-missies op de maan landden. Chinese ruimtevaart zal ook actief zijn met een rover en een zogeheten hopper die in permanente schaduw van maankraters moet opereren op zoek naar ijs.
Koers naar interstellaire hemellichamen
Een opvallend fenomeen in 2026 is de waarneming van het interstellaire komete 3I/Atlas, die op ongeveer 190 miljoen mijl van de aarde door de ruimte scheert. Deze komet werd in november 2025 waargenomen vanaf Italië en is inmiddels zichtbaar met krachtige telescopen. Dit is de derde bekende interstellaire bezoeker die de aarde heeft bereikt. Wetenschappers verwachten dat de technologie zich verder zal verbeteren, waardoor de kans op het ontdekken van meer van dergelijke objecten toeneemt.
Kosten en plannen voor de maan
De lancering van nieuwe ruimtemissies naar de maan zal zich in februari manifesteren, met het eerste bemande vluchtprogramma dat zich richt op het verkennen van de verste zijde van de maan. Waarnemingen kunnen belangrijke inzichten bieden voor geologen en toekomstige bemanningsplannen. Naast NASA plannen ook andere landen en private bedrijven meerdere missies waarbij wetenschappelijke instrumenten op de maan worden geplaatst. Een van deze initiatieven is de lancering van een lander door Amazon’s Blue Origin met een ontwerp dat bijna het dubbele is van de Apollo-landingsmodules.
Veranderingen in het hemelbeeld en hemelverschijnselen
De komende maanden bieden talloze planetenverschijnselen. Op 28 februari kunnen hemelwaarnemers een parade van zes planeten zien, waaronder Jupiter en mogelijk zelfs Uranus en Neptune met behulp van telescopen. Mercurius en Venus zijn in de juiste condities zichtbaar met het blote oog kort na zonsondergang, hoewel ze laag op de horizon blijven. Mars zal niet zichtbaar zijn, maar in augustus keert de rode planeet terug in het zicht en vormt samen met de andere planeten een opvallende rij.
Supermaan en poollichtfenomenen
In 2026 worden drie supermaanverschijnselen verwacht, waarbij de maan dichterbij zal staan dan gebruikelijk. De eerste supermaan verschijnt in januari, gelijktijdig met een meteorenzwerm. De tweede vindt plaats op 24 november en de laatste, de dichtstbijzijnde van het jaar, op 23 en 24 december, wanneer de maan zich binnen iets meer dan 356.000 km van de aarde bevindt. Daarnaast verwacht men meer auroras dankzij toegenomen zonne-uitbarstingen; deze kunnen geomagnetische stormen veroorzaken die het noorder- en zuiderlicht zichtbaar maken.
Vooruitzichten voor de ruimteweer en zonne-uitbarstingen
Het zonne-activiteit neemt in 2026 af, doordat de 11-jarige zonnecyclus in de laatste fase terechtkomt. Wetenschappers en ruimteweermanagers, zoals Rob Steenburgh van de Amerikaanse NOAA, kijken uit naar nieuwe waarnemingen die komen van een onlangs gelanceerde ruimteobservatorium. Deze gegevens zullen helpen bij het beter begrijpen van de zonnewind en het voorspellen van ruimteweer-effecten op aarde.
