Introductie van het nieuwe beleidsinstrument
Vanaf 1 januari zal het Allegheny County in Pennsylvania een controversieel juridisch instrument gebruiken voor onvrijwillige geestelijke gezondheidszorg in de gemeenschap. Dit gebeurt op basis van een brief die de lokale overheid dinsdag naar het Office of Mental Health and Substance Abuse Services van de staat stuurde. Het instrument, bekend als assisted outpatient treatment (AOT), betreft een wet die sinds de invoering in 2018 niet door een ander district in Pennsylvania succesvol is geïmplementeerd.
Ontwikkeling en onderbouwing van het AOT-plan
De plannen voor AOT zijn gebaseerd op wetenschappelijke onderzoeken, adviezen van lokale en nationale experts, en een samenwerkingsverband met verschillende overheidsinstanties binnen het district. Erin Dalton, directeur van de Department of Human Services, beschreef in een brief aan Deputy Secretary Jennifer Smith dat het beleid op deze fundamenten rust.
In een interview met Public Source verklaarde Dalton dat de provincie van mening is dat de risico’s van het niet handelen hoger zijn dan die van de invoering van AOT. Ze benadrukte dat het beleid is ontworpen met meerdere beschermende maatregelen om de negatieve effecten van onvrijwillige behandeling zo veel mogelijk te beperken.
Motivaties en maatschappelijke context
De beleidsmakers werden aangezet tot actie door de vraag van familie en naasten om maatregelen te treffen die minder ingrijpend zijn dan volledige hospitalisatie. Dalton verwees naar de wettelijke criteria voor onvrijwillige opname volgens artikel 302, die vereist dat iemand gevaarlijk is voor zichzelf of anderen.
Een onderzoeksrapport van juli, waarin een team onder meer verbonden aan de Department of Human Services betrokken was, heeft een causaal verband aangetoond tussen 302-verplichtingen in Allegheny County en nadelige gevolgen na ontslag, zoals betrokkenheid bij geweldsdelicten en zelfdodingspogingen.
De lokale overheid wil voorkomen dat kwetsbare personen wachten tot hun toestand verslechtert of dat zich meer uitdagende situaties voordoen.
Monitoring en participatie
In de brief staat dat er een adviescommissie wordt opgericht om de uitvoering en voortgang tot 2026 te bewaken. De commissie bestaat uit onder meer een voormalig openbaar aanklager voor het Western District of Pennsylvania, een voorzitter van een lokaal observatieprogramma, twee academici, een advocaat voor gehandicaptenrechten en de directeur van een grote voorziening voor daklozen.
Een van de leden, Nev Jones, hoogleraar maatschappelijk werk aan de Universiteit van Pittsburgh en bekend criticus van het AOT-plan in de regio, gaf aan niet verrast te zijn over de beslissing van de county. Ze verwees naar een landelijke tendens om het gebruik van onvrijwillige geestelijke gezondheidszorg te versterken, mede in reactie op een presidentiële uitvoeringsbevel van Donald Trump in juli, dat gericht was op het institutionalizeren van dakloze mensen met psychische aandoeningen en verslavingen.
Voorafgaande ontwikkelingen en controverse
De aankondiging volgt op een langdurig proces van participatie van belanghebbenden, mede gevoed door een onderzoek van Public Source dit jaar naar onvrijwillige behandeling. Bijna een jaar geleden meldde de county stilletjes aan de staat dat zij de AOT-wetgeving per 1 september wilde invoeren. Na vragen van Public Source in april genoemde officials dat men nog in de verkenning was en niet definitief had besloten.
De belangstelling voor AOT wekte aanvankelijk hoop bij voorstanders, waaronder familieleden van mensen met ernstige psychische aandoeningen, die al lang pleitten voor krachtigere interventies. Tegelijkertijd ontstond verzet van critici, zoals clinici en academici, die waarschuwden dat onvrijwillige behandeling het vertrouwen in het publiekelijke mental health-systeem kan schaden en de burgerrechten kan aantasten.
Wetgeving en implementatie
De oorspronkelijke deadline van 1 september werd niet gehaald terwijl de county nog overleg voerde met betrokken partijen en een werkgroep formeerde. Deze bestond onder meer uit vertegenwoordigers van de rechtbank, de openbare verdediging en andere relevante instanties.
Daarnaast werd contact gelegd met jurisdicties die al AOT-initiatieven uitvoeren, zoals Californië en New York. De eerste AOT-wetgeving, Kendra’s Law, werd in 1999 ingevoerd en vormt de basis voor vergelijkbare beleidsmaatregelen elders in het land.
AOT is bedoeld als een middel om mensen met ernstige psychische aandoeningen te behandelen tegen hun wil, zonder volledige hospitalisatie. Elke verantwoordelijkheidhebbende partij kan een AOT-verzoek indienen, waarna een civiele rechtszaak volgt. Tijdens een zitting kan de rechter iemand verplichten behandeling te ondergaan binnen de gemeenschap, waaronder medicatie en therapie. Het wetsartikel voorkomt dat rechtbanken iemand in overtreding in beschuldiging stellen of sancties opleggen wegens niet-naleving, waardoor de handhaving complex is. Sommige deskundigen bestempelden de wet dan ook als “krachteloos”.
Controverse en oproepen tot transparantie
In mei schreven bijna tachtig inwoners en experts uit heel het land een brief aan de county-autoriteiten, waarin zij opriepen tot meer transparantie en verantwoording bij de invoering van AOT. Ze pleitten voor onafhankelijke evaluaties en een gesprek met degenen die direct door het beleid worden geraakt.
De discussie rondom AOT blijft complex en wordt gekenmerkt door diverse standpunten over de ethiek, effectiviteit, en de bescherming van burgerrechten binnen het jeugdhulp- en geestelijke gezondheidszorgbeleid in Allegheny County.
