Invoering van de nieuwe burgemeesters in een gespannen regio
Op vrijdag hebben etnische Servische burgemeesters hun ambt aanvaard in verschillende gemeenten in Noord-Kosovo, meer dan twee jaar nadat een crisis in het bestuur daar geleid had tot botsingen met NAVO-gedirigeerde vredeshandhavers. De benoeming van deze nieuwe leiders werd mogelijk gemaakt door gemeenteraadsverkiezingen die in oktober werden gehouden. Alle vier de gekozen burgemeesters vertegenwoordigen de voorname partij Srpska Lista, ofwel de Servische Lijst, een partij die door de Servische president Aleksandar Vučić wordt ondersteund.
De complexe status van Kosovo en de regionale spanningen
Kosovo, voorheen een autonome provincie binnen Servië, verklaarde op 17 februari 2008 onafhankelijk, maar Belgrado erkent deze afscheiding niet. Het geschil vormt een voortdurende bron van spanning in de onrustige Balkanregio, die in de jaren negentig door verschillende oorlogen ging, waaronder het conflict in Kosovo dat plaatsvond tussen 1998 en 1999. In 2023 verliet een groep Servische functionarissen in Noord-Kosovo de verkiezingsbijeenkomsten en weigerde deel te nemen aan verdere stemmingen nadat er onenigheid was ontstaan met de centrale overheid in Pristina, waar de meerderheid van de bevolking uit etnische Albanese Kosovaren bestaat. Spanningen namen toe na de installatie van Albanese burgemeesters in het Noord-Kosovose gebied dat door Servië wordt beheerd.
De reactie op geweld en de voortdurende spanningen
Meer dan twintig NAVO-soldaten in Kosovo raakten gewond tijdens het geweld dat uitbrak in 2023, toen lokale Servische groepen probeerden gemeentelijke gebouwen over te nemen. Hoewel de gewelddaden inmiddels afgezwakt zijn, broedden de spanningen in het noorden nog altijd voort sinds de crisis. Milaan Radojevic, de onlangs gekozen burgervader van het door Servië gecontroleerde noordelijke deel van Mitrovica, verklaarde dat de burgers “duidelijk hun wil hebben uitgesproken” tijdens de verkiezingen in oktober. Naast Mitrovica omvat Noord-Kosovo ook de gemeenten Zubin Potok, Leposavic en Zvečan.
De politieke impasse en de toekomstperspectieven
Volgens Radojevic hebben de kiezers de opdracht gegeven om een ‘donkere periode’ af te sluiten en te werken in het belang van de burgers en de gemeente. Het onderliggende probleem blijft de weigering van de Kosovose regering om een vereniging van Servische gemeenten op te richten, een initiatief dat al jaren op de agenda staat en is overeengekomen in een dialoog die wordt bemiddeld door de Europese Unie. Deze dialoog ligt stil en Kosovo krijgt mogelijk sancties opgelegd vanwege het vermeende gebrek aan medewerking. De meeste inwoners van Kosovo, ongeveer twee miljoen mensen, zijn etnisch Albanees. Een harde Servische repressie tegen separatistische Kosovaarse rebellen in 1999 leidde tot een NAVO-bombardement dat Belgrado dwong zich terug te trekken uit het gebied, waarmee een einde kwam aan de oorlog en de troepen van het Bondgenootschap werden ingezet als vredeshandhavers.
