De uitspraak en de achterliggende context
Op donderdag heeft een Litouwse rechtbank de leider van een van de partijen in de coalitieregering van het land schuldig bevonden aan het uiten van antisemitische opmerkingen en hem daarvoor een boete van 5.000 euro opgelegd. De rechtbank in Vilnius, de hoofdstad, oordeelde dat Remigijus Žemaitaitis haat tegen Joden heeft aangezet, Nazi-Duitsland’s misdaden op grove wijze heeft gebagatelliseerd en de Holocaust op aanstootgevende en beledigende wijze heeft geminimaliseerd. De straf bleef achter bij de roep van de advocaten om hem te beboeten met 51.000 euro en een bijdrage te laten betalen aan een fonds voor slachtoffers van misdaden.
De inhoud van de rechtszaak
De zaak was gerelateerd aan berichten op sociale media en openbare verklaringen uit mei en juni 2023. In deze uitingen schreef Žemaitaitis bijvoorbeeld: “Blijkbaar is voor onze journalisten en lokale Litouwse Joden de ontmanteling van scholen in Palestina nogmaals een tijdverdrijf?” Daarnaast citeerde hij een antisemitisch kinderrijmpje en deed hij uitspraken gerelateerd aan gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog.
De rechter, Nida Vigelienė, gaf aan dat “Žemaitaitis koos en gebruikte taal die denigrerend was, de menselijke waardigheid schond en haat toonde.”
Politieke gevolgen en reactie
Žemaitaitis trad in 2024 af uit de Litouwse parlementen nadat het constitutionele hof van het land had geoordeeld dat hij zijn eed had geschonden en de grondwet had overtreden met zijn uitspraken. Later dat jaar keerde hij terug tijdens een verkiezing als leider van de populistische Nemuno Aušra-partij, die vervolgens toetreedde tot een coalitieb regering onder leiding van de centrum-linkse Sociaal-Democraten. Hij is geen lid van het kabinet onder premier Inga Ruginienė.
In de uitspraak van donderdag stelde de rechtbank in Vilnius vast dat zijn retoriek de grenzen van de vrijheid van meningsuiting overschreed.
Žemaitaitis, die ontkent dat hij iets verkeerd heeft gedaan en naar verwachting in beroep zal gaan, was niet aanwezig bij de zitting. Hij verklaarde later aan verslaggevers dat “iedereen begrijpt dat dit een politiek gemotiveerde beslissing is.”
Reacties van de politieke partijen
De Sociaal-Democraten verklaarden op Facebook dat welke vorm van antisemitisme, haatzaaierij of ontkenning van de Holocaust onaanvaardbaar is en niet verenigbaar met hun waarden. Ze gaven aan dat ze de uitspraak van de rechtbank respecteren, maar benadrukten dat deze nog niet definitief is.
