De standpunten van België over het voorstel
Op woensdag heeft België zich uitgesproken tegen een stappenplan van de Europese Unie om bevroren Russische activa te gebruiken ter ondersteuning van de Oekraïense economie en militaire inspanningen voor de komende jaren. De Belgische minister van Buitenlandse Zaken, Maxime Prévot, benadrukte dat het plan aanzienlijke financiële en juridische risico’s met zich meebrengt. Hij verklaarde dat België de optie om de bevroren Russische fondsen als onderpand te gebruiken, beschouwt als de meest risicovolle optie en nog nooit is toegepast.
De financiële situatie en de behoeften van Oekraïne
Voor 2026 en 2027 wordt de Oekraïense begroting en militaire uitgaven geschat op ongeveer 130 miljard euro (circa 150 miljard dollar). De Europese Unie heeft zich verbonden om het financieringsgat te dichten, nadat er sinds het begin van de oorlog in 2022 al meer dan 170 miljard euro (bijna 197 miljard dollar) in Oekraïne is gestort. Een belangrijke bron van beschikbare fondsen vormt de bevroren Russische activa. Een groot deel hiervan, ongeveer 194 miljard euro per juni, wordt in België aangehouden, terwijl buiten de EU, onder andere in Japan en de Verenigde Staten, kleinere bedragen liggen.
Het voorstel van de Europese Commissie
De Europese Commissie zou later op woensdag specificaties openbaar maken over een voorstel om het Russische geld als onderpand te benutten voor een zogenaamd ‘compensatielening’ aan Oekraïne. Dit zou moeten helpen bij het voldoen aan de aanzienlijke behoefte aan financiële steun in Oekraïne. De Commissie opperde dat de fondsen mogelijk worden ingezet via een reparatielening, maar België zette hier vraagtekens bij.
Belgische bezwaren en juridische risico’s
Prévot verklaarde dat België zich zorgen maakt over de juridische en economische risico’s van het plan. Hij benadrukte dat de bestaande voorstellen niet adequaat ingaan op de zorgen van België. Volgens hem is het gebruik van de fondsen problematisch, vooral omdat de Belgische instelling Euroclear, die de bevroren activa beheert, mogelijk juridische stappen onderneemt als Rusland bezwaar maakt of als de reputatie en belangen van de bank worden geschaad. Prévot wees erop dat België zich niet gehoord voelt binnen de EU en dat het niet de bedoeling is om de partnerlanden of Oekraïne te provoceren.
Alternatieve opties en financiële implicaties
In plaats van de Russische activa te gebruiken, pleitte België voor het aangaan van leningen op de internationale markten. Prévot noemde dit een meer betrouwbare en voorspelbare methode, die niet de risico’s met zich meebrengt die verbonden zijn aan het gebruik van de bevroren fondsen. Oekraïne zou de lening terugbetalen nadat Rusland op een andere wijze vergoedingen betaalt voor de schade die de oorlog heeft aangericht. In het geval dat Moskou weigert, blijven de activa bevroren.
Andere aspecten en zorgen
België verdient momenteel belastinginkomsten uit de activa en gebruikt de gegenereerde rente onder meer voor een leningprogramma voor Oekraïne, georganiseerd door de Groep van Zeven (G7). Daarnaast uit de Europese Centrale Bank zorgen over de reputatie van de euro en het vertrouwen in de euro als mondiale valuta. Op 18 december zullen EU-leiders tijdens een top in Brussel de plannen en de economische en militaire behoeften van Oekraïne bespreken.
