Hedendaagse overstromingen en hun impact
Meerdere recente overstromingen in Zuidoost-Azië onderstrepen de ernst van de huidige klimaatcrisis. In Indonesië ervoeren hele dorpen volledig afsluiting na het wegspoelen van bruggen en wegen. In Sri Lanka kampen duizenden met het gebrek aan schoon water, terwijl de premier van Thailand toegeeft dat de regeringsreactie tekortschiet. Malaysia kampt met een van de hevigste overstromingen in de geschiedenis, waarbij drie mensen omkwamen en duizenden werden ontheemd. Daarnaast hebben Vietnam en de Filipijnen te maken gehad met een jaar vol krachtige stormen en overstromingen die honderden levens eisten.
Volgens klimaatwetenschappers is dit niet zomaar toeval, maar een indicatie van wat in de toekomst mogelijk vaker zal voorkomen: een nieuw normaal van destructieve stormen en extreem weer. Het patroon van deze gebeurtenissen roept vragen op over de rol van klimaatverandering en de anticipatie daarvan.
De rol van klimaatverandering
Het extreme weer van 2025 wordt mede mogelijk gemaakt door veranderingen in het klimaat die sinds vorig jaar versterkt worden. De concentraties van kooldioxide in de atmosfeer bereikten in 2024 een recordhoogte, wat bijdraagt aan de intensiteit van het weer wereldwijd. Azië, dat bijna twee keer zo snel opwarmt als het wereldwijde gemiddelde, ondervindt hiervan de zwaarste gevolgen. Onderzoek wijst uit dat de kracht en frequentie van extreme weersomstandigheden toenemen.
Warmer oceanen bieden meer energie aan stormen, wat leidt tot krachtigere en nattere stormen, terwijl de stijging van de zeespiegel de impact van stormvloeden versterkt. Bovendien zorgen veranderingen in windpatronen en hogere luchtvochtigheid voor een snellere vorming van stormen, die nu later in het jaar kunnen optreden. De El Niño-systemen houden de oceaan warmer en verlengen de stormseizoenen, wat verdere complicaties geeft voor de voorspellingen.
Onvoorbereide regeringen op veranderend klimaat
De toenemende en meer onvoorspelbare aard van extreme weersomstandigheden zet de overheden in Zuidoost-Azië onder druk, aldus Aslam Perwaiz van het internationale beleidscentrum Asian Disaster Preparedness Center in Bangkok. Hij stelt dat de focus vaak ligt op het reageren op rampen, in plaats van op voorbereid zijn. Hierdoor krijgen landen volgens hem minder tijd om zich adequaat voor te bereiden op toekomstig extreem weer.
In regio’s zoals Sri Lanka blijven de problemen na de tsunami van 2004 bestaan, waarbij de meest kwetsbare groepen — zoals arbeiders op theeplantages in landschappen die gevoelig zijn voor aardverschuivingen — nog steeds de zwaarste effecten ondervinden. Ontwikkelingsprojecten zonder regulering hebben bijgedragen aan de schade, omdat ze het lokale ecosysteem beschadigen. Experts roepen op tot herziening van bouw- en planningsregels, om beter voorbereid te zijn op een klimaat dat steeds extremer wordt.
Deforestation en klimaatverantwoordelijkheid
Beelden van in Indonesië wegspoelende bossen laten zien dat ontbossing mogelijk bijdraagt aan de ernst van de overstromingen. Sinds 2000 zijn in de provincies Aceh, Noord-Sumatra en West-Sumatra bijna 19.600 vierkante kilometer bos verloren gegaan, een gebied groter dan de staat New Jersey. Hoewel officiële verklaringen ontkennen dat illegale houtkap een rol speelt, wordt aangenomen dat de ontbossing klimaat- en natuurrampen verergert.
Economische verliezen en klimaatfinanciering
De financiële consequenties van de klimaatverandering bedragen voor sommige landen miljarden dollars per jaar. In Vietnam werd in de eerste elf maanden van het jaar meer dan 3 miljard dollar verloren door overstromingen, aardverschuivingen en stormen. In Thailand worden schattingen gemaakt dat de recente overstromingen in het zuiden voor circa 781 miljoen dollar aan schade zorgden, wat mogelijk een fractie van het Bruto Binnenlands Product (BBP) kost.
Indonesië rapporteert dat de jaarlijkse kosten door natuurgeweld gemiddeld 1,37 miljard dollar bedragen, hoewel er geen gegevens voor dit jaar beschikbaar zijn. Sri Lanka, dat slechts een klein deel bijdraagt aan de wereldwijde uitstoot, besteedt het grootste deel van zijn middelen aan het aflossen van buitenlandse leningen, terwijl het zwaar wordt getroffen door klimaatverandering. Experts benadrukken dat ontwikkelde landen meer moeten doen om slachtoffers te compenseren voor de schade die zij lijden, vooral omdat die landen weinig bijdragen aan de uitstoot.
Toekomstige klimaatmaatregelen en de weg vooruit
Recent heeft de COP30-top aangekondigd dat landen de klimaatinvesteringen willen verdrievoudigen, met een doel van 1,3 biljoen dollar per jaar aan klimaatfinanciering tegen 2035. Toch blijft het bedrag ver onder de eisen van ontwikkelingslanden. Thomas Houlie van Climate Analytics waarschuwt dat de regio, hoewel ze zich steeds meer op hernieuwbare bronnen richt, nog afhankelijk is van fossiele brandstoffen. De ontwikkelingen leveren een verontrustend beeld op dat de gevolgen van klimaatverandering onderstrepen en dezelfde urgentie benadrukken voor versterkte mondiale actie.
